Το μεγάλο στοίχημα της διαχείρισης των απορριμμάτων έχει μία βασική προϋπόθεση: τη μείωση τους
Οι νέες υποδομές είναι απαραίτητες. Όμως χωρίς οργανωμένη δράση από τον Δήμο και ενεργή συμμετοχή των πολιτών στη διαλογή στην πηγή, την ανακύκλωση και την κομποστοποίηση, καμία λύση δεν μπορεί να αποδώσει.
ΓΡΑΦΕΙ Η ΕΙΡΗΝΗ ΧΑΛΚΙΤΗ
Κάθε φορά που ανοίγει η συζήτηση για τα απορρίμματα στην Κάλυμνο, η κουβέντα περιστρέφεται γύρω από το πού θα πάνε τα σκουπίδια. Θα συνεχίσουν να μεταφέρονται στην Κω; Θα λειτουργήσει η ενδιάμεση λύση σωστά; Πότε θα κατασκευαστούν και θα τεθούν σε λειτουργία οι νέες μονάδες διαχείρισης απορριμμάτων σε Κω και Κάλυμνο; Όλα αυτά είναι σημαντικά. Είναι έργα που πρέπει να προχωρήσουν και κανείς δεν αμφισβητεί τη σημασία τους.
Όμως, όσο απαραίτητες κι αν είναι οι υποδομές, από μόνες τους δεν αρκούν. Γιατί, είτε εφαρμοστεί η ενδιάμεση μεταφορά των απορριμμάτων στην Κω είτε λειτουργήσουν οι νέες σύγχρονες μονάδες διαχείρισης σε Κω και Κάλυμνο, το πρόβλημα δεν πρόκειται να λυθεί πραγματικά αν δεν αναλάβουμε όλοι το μερίδιο της ευθύνης που μας αναλογεί – Οι πολίτες αλλάζοντας νοοτροπία και η Δημοτική Αρχή υλοποιώντας με συνέπεια τις υποχρεώσεις και τις δράσεις που απαιτεί η σύγχρονη διαχείριση των απορριμμάτων.
Τα απορρίμματα είναι ευθύνη όλων μας. Οι πολίτες καλούμαστε να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο τα διαχειριζόμαστε και η Δημοτική Αρχή να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε αυτή η αλλαγή να γίνει πράξη. Όσο συνεχίζουμε να πετάμε όλα τα απορρίμματα στον ίδιο κάδο, όσο η διαλογή στην πηγή, η ανακύκλωση και η κομποστοποίηση δεν γίνονται καθημερινή συνήθεια και όσο δεν αναπτύσσονται οργανωμένες δράσεις προς αυτή την κατεύθυνση, καμία επένδυση, όσο μεγάλη κι αν είναι, δεν θα μπορέσει να αποδώσει τα αποτελέσματα για τα οποία σχεδιάστηκε.
Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου διένειμε χιλιάδες οικιακούς κομποστοποιητές στα νησιά. Το ερώτημα όμως είναι απλό. Πόσοι χρησιμοποιούνται πραγματικά; Πόσοι γνωρίζουν πώς λειτουργεί ένας κομποστοποιητής; Πόσοι ξέρουν ότι ένα μεγάλο μέρος των οργανικών απορριμμάτων δεν χρειάζεται καν να καταλήγει στον πράσινο κάδο;
Για να είμαστε δίκαιοι, τα δυο προηγούμενα χρόνια έγινε μια προσπάθεια από τον μέχρι πρότινος Αντιδήμαρχο Καθημερινότητας και Πρασίνου, Βασίλη Μουσελλή, μέσα από επισκέψεις στα σχολεία και δράσεις ενημέρωσης, ώστε να καλλιεργηθεί στα παιδιά η αγάπη για το περιβάλλον και ο σεβασμός στην καθαριότητα του τόπου μας. Ήταν μια πρωτοβουλία με θετικό πρόσημο. Σήμερα, όμως, οι ανάγκες απαιτούν να προχωρήσουμε ακόμη πιο πέρα.
Δεν αρκεί να μάθουμε να μην πετάμε σκουπίδια στους δρόμους ή στις παραλίες . Πρέπει να μάθουμε να διαχειριζόμαστε σωστά τα απορρίμματά μας. Να κάνουμε διαλογή στην πηγή. Να ξεχωρίζουμε το χαρτί, το πλαστικό, το γυαλί και το αλουμίνιο. Να χρησιμοποιούμε τους οικιακούς κομποστοποιητές που ήδη υπάρχουν. Να μειώνουμε όσο περισσότερο γίνεται τα σύμμεικτα απορρίμματα.
Και εδώ γεννάται ένα εύλογο ερώτημα προς τη Δημοτική Αρχή. Γιατί δεν βλέπουμε μια οργανωμένη, συνεχή και στοχευμένη εκστρατεία ενημέρωσης των πολιτών; Δεν αρκεί ένα «Σπιτάκι Ανακύκλωσης», ούτε δύο ή τρεις παρουσιάσεις. Η αλλαγή συμπεριφοράς δεν γίνεται με ανακοινώσεις και δελτία τύπου. Γίνεται με καθημερινή παρουσία στα σχολεία, στις γειτονιές, στους συλλόγους, στις επιχειρήσεις. Με ανθρώπους που θα εξηγούν στον πολίτη τι ανακυκλώνεται, τι κομποστοποιείται, πώς γίνεται η διαλογή στην πηγή και γιατί όλα αυτά έχουν καθοριστική σημασία.
Χρειάζεται μια πραγματική εκστρατεία ευαισθητοποίησης. Όχι για μία εβδομάδα. Για χρόνια. Γιατί η ανακύκλωση δεν είναι ένα έργο. Είναι μια κουλτούρα που πρέπει να γίνει καθημερινή συνήθεια.
Είναι, μάλιστα, θλιβερό το γεγονός ότι μικρότερα νησιά, όπως οι Λειψοί, έχουν καταφέρει να αποτελούν παράδειγμα στη διαχείριση των απορριμμάτων και στην περιβαλλοντική συνείδηση, ενώ η Κάλυμνος εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ πίσω. Δεν είναι θέμα μεγέθους. Είναι θέμα οργάνωσης. Είναι θέμα εκπαίδευσης. Είναι θέμα πολιτικής βούλησης. Η Δημοτική Αρχή οφείλει πλέον να επενδύσει όχι μόνο στις υποδομές, αλλά και στην ενημέρωση του πολίτη. Γιατί εκεί θα κριθεί η επιτυχία ή η αποτυχία κάθε σχεδιασμού.
Όμως, το στοίχημα της μείωσης των απορριμμάτων δεν μπορεί και δεν πρέπει να μεταφερθεί αποκλειστικά στις πλάτες των πολιτών. Η Δημοτική Αρχή έχει επίσης συγκεκριμένες υποχρεώσεις που απορρέουν από τον σχεδιασμό και τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει για την εφαρμογή της ενδιάμεσης λύσης και της σύγχρονης διαχείρισης των απορριμμάτων. Η ανάπτυξη της ανακύκλωσης, η οργάνωση της διαλογής στην πηγή, η αξιοποίηση της κομποστοποίησης και η συνεχής ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των δημοτών δεν αποτελούν απλώς καλές πρακτικές. Αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για να πετύχει ολόκληρο το εγχείρημα. Αν αυτά δεν προχωρήσουν με σχέδιο, συνέπεια και συνέχεια, τότε ούτε η μεταφορά των απορριμμάτων ούτε οι νέες εγκαταστάσεις θα μπορέσουν να αποδώσουν τα αποτελέσματα που όλοι περιμένουμε.
Ας αναλογιστούμε κάτι ακόμη. Η μεταφορά των απορριμμάτων στην Κω και, στη συνέχεια, η λειτουργία των νέων μονάδων διαχείρισης δεν μπορούν να αποτελέσουν τη μόνιμη λύση, αν οι ποσότητες των σύμμεικτων απορριμμάτων παραμένουν τεράστιες. Κάθε κιλό που ανακυκλώνεται, κάθε οργανικό υπόλειμμα που οδηγείται στην κομποστοποίηση και κάθε υλικό που διαχωρίζεται σωστά, είναι ένα κιλό λιγότερο που θα χρειαστεί να μεταφερθεί και να οδηγηθεί σε τελική διάθεση.
Αυτό είναι το πραγματικό κλειδί της υπόθεσης. Δεν είναι απλώς θέμα οικολογικής συνείδησης. Είναι η βασική προϋπόθεση για να λειτουργήσει αποτελεσματικά όλο το σύστημα διαχείρισης των απορριμμάτων. Είναι ο μόνος τρόπος να μειωθεί ουσιαστικά ο όγκος των απορριμμάτων που θα καταλήγει στον ΧΥΤΑ, να περιοριστεί το κόστος διαχείρισης και να αποκτήσουν πραγματική αξία οι μεγάλες επενδύσεις που σήμερα σχεδιάζονται.
Τα εργοστάσια μπορούν να επεξεργάζονται τα απορρίμματα. Δεν μπορούν, όμως, να δημιουργήσουν περιβαλλοντική συνείδηση ούτε να υποκαταστήσουν την ευθύνη της Δημοτικής Αρχής να οργανώσει σωστά τη σύγχρονη διαχείρισή τους. Το μεγάλο στοίχημα θα κερδηθεί μόνο όταν οι πολίτες κάνουν το δικό τους βήμα και ο Δήμος το δικό του. Όταν η ανακύκλωση, η διαλογή στην πηγή και η κομποστοποίηση γίνουν καθημερινή πρακτική και όχι περιστασιακή δράση.
Μόνο τότε οι νέες υποδομές θα μπορέσουν να αποδώσουν πραγματικά και η Κάλυμνος θα μπορέσει να πει ότι γύρισε σελίδα στη διαχείριση των απορριμμάτων.
