Καταδίκες για επιδοτήσεις ΟΠΕΚΕΠΕ – Εικονικές εκτάσεις σε Κάσο, Κάλυμνο και Νίσυρο –Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών επέβαλε ποινές φυλάκισης από 1 έως 2 έτη με τριετή αναστολή σε 14 φυσικούς αυτουργούς και χρηματικές ποινές έως 11.000 ευρώ σε συνεργούς.
Με την καταδίκη 19 από τους 22 κατηγορουμένους έπεσε την Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου 2026 η αυλαία, σε πρώτο βαθμό, μιας υπόθεσης παράνομων κοινοτικών ενισχύσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ που αγγίζει άμεσα τα Δωδεκάνησα. Οι κατηγορούμενοι, ημεδαποί προερχόμενοι στην πλειονότητά τους από την Κρήτη, εμφανίζονταν ως ιδιοκτήτες ή μισθωτές αγροτικών εκτάσεων στην Κάσο, την Κάλυμνο και τη Νίσυρο, καθώς και στην Άνδρο, την Καστοριά και τη Φλώρινα, δηλαδή σε περιοχές εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, προκειμένου να καταστούν δικαιούχοι ευρωπαϊκών αγροτικών ενισχύσεων. Η απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, που εκδόθηκε λίγες ώρες μετά την εισαγγελική πρόταση, επικυρώνει σε μεγάλο βαθμό το κατηγορητήριο, χωρίς ωστόσο να υιοθετεί το σύνολο των εισαγγελικών θέσεων.
Οι ποινές που επιβλήθηκαν
Από τους 19 που κρίθηκαν ένοχοι, οι 14 καταδικάστηκαν ως φυσικοί αυτουργοί και τους επιβλήθηκαν ποινές φυλάκισης από 1 έως 2 έτη, με τριετή αναστολή. Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, τα ποσά των επιδοτήσεων που είχαν εισπράξει οι συγκεκριμένοι κατηγορούμενοι κυμαίνονταν από 25.000 έως 85.000 ευρώ ο καθένας.
Άλλοι 5 κατηγορούμενοι κρίθηκαν ένοχοι ως απλοί συνεργοί. Σε έναν από αυτούς επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης 1 έτους με αναστολή, ενώ στους υπόλοιπους 4 το δικαστήριο επέβαλε χρηματικές ποινές από 8.500 έως 11.000 ευρώ. Οι υπόλοιποι 3 κατηγορούμενοι απαλλάχθηκαν.
Το δικαστήριο αναγνώρισε, κατά πλειοψηφία, σε 18 από τους 19 καταδικασθέντες το ελαφρυντικό του πρότερου σύννομου βίου. Στο σημείο αυτό η έδρα διαφοροποιήθηκε από την εισαγγελική πρόταση, καθώς ο εντεταλμένος Ευρωπαίος Εισαγγελέας είχε υποστηρίξει ότι το ελαφρυντικό έπρεπε να απορριφθεί.
Κάσος, Κάλυμνος, Νίσυρος: το δωδεκανησιακό σκέλος
Το στοιχείο που καθιστά την υπόθεση ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για τη Δωδεκάνησο είναι ότι 3 από τις 6 περιοχές εκτός Κρήτης όπου δηλώνονταν οι επίμαχες εκτάσεις βρίσκονται στο νομό. Η Κάσος, η Κάλυμνος και η Νίσυρος περιλαμβάνονταν στις απομακρυσμένες περιοχές της χώρας όπου οι κατηγορούμενοι εμφανίζονταν να διαθέτουν ή να μισθώνουν αγροτεμάχια, δίπλα στην Άνδρο των Κυκλάδων και στις ορεινές Καστοριά και Φλώρινα της δυτικής Μακεδονίας.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο εισαγγελικός λειτουργός κατά την αγόρευσή του, τα μισθωμένα αγροτεμάχια, όπως προέκυψε από έλεγχο που είχε διενεργήσει ο ίδιος ο ΟΠΕΚΕΠΕ, στην πλειονότητά τους δεν ανήκαν στα πρόσωπα που εμφανίζονταν ως κάτοχοί τους και τα εκμίσθωναν έναντι ευτελούς τιμήματος. Όπως υποστήριξε, οι φερόμενες ως ιδιόκτητες ή μισθωμένες εκτάσεις ανήκαν είτε στο Δημόσιο είτε σε τρίτα πρόσωπα που ουδεμία σχέση είχαν με τις συμβάσεις μίσθωσης που είχαν προσκομιστεί.
Η εισαγγελική πρόταση
Η εισαγγελική αγόρευση, η οποία προηγήθηκε της απόφασης κατά την ίδια ημέρα, χαρακτηρίστηκε ιδιαίτερα αυστηρή. Ο εντεταλμένος Ευρωπαίος Εισαγγελέας της έδρας ζήτησε την ενοχή και των 22 κατηγορουμένων, υποστηρίζοντας ότι από την αποδεικτική διαδικασία δεν προέκυψε πραγματική αγροτική δραστηριότητα που να δικαιολογεί την καταβολή των ενισχύσεων.
Ξεκινώντας την αγόρευσή του, περιέγραψε αναλυτικά το νομικό πλαίσιο που διέπει τις χορηγήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, τον τρόπο ηλεκτρονικής υποβολής των αιτήσεων και τις προϋποθέσεις που οφείλει να πληροί ο αιτών γεωργός ή κτηνοτρόφος για την εκταμίευση της επιχορήγησης. Σε μία αποστροφή του λόγου του έκανε λόγο για καταστρατήγηση των διατάξεων και χαρακτήρισε τεχνητή τη δημιουργία των προϋποθέσεων που απαιτεί το ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο για τη λήψη επιδοτήσεων.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στους μηχανισμούς της τεχνικής λύσης και του εθνικού αποθέματος, τους οποίους ο εισαγγελέας χαρακτήρισε ως την καρδιά του προβλήματος. Όπως υποστήριξε, αρκετά πρόσωπα, και από την Κρήτη, δήλωσαν απομακρυσμένες εκτάσεις, δημόσιες και ιδιωτικές, με εικονικά στοιχεία, αξιοποιώντας ακριβώς αυτές τις δυνατότητες που παρείχε το σύστημα.
Τα κοινά χαρακτηριστικά των περιπτώσεων
Παρότι, όπως σημείωσε ο ίδιος, κάθε περίπτωση είναι ξεχωριστή, ο εισαγγελικός λειτουργός εντόπισε μια σειρά από κοινά στοιχεία που επαναλαμβάνονται στις περισσότερες από αυτές. Πρόκειται για παραγωγούς που εμφανίζονται για πρώτη φορά στο σύστημα των ενισχύσεων, για δηλώσεις εκτάσεων εκτός Κρήτης, για αγροτεμάχια που συνήθως εμφανίζονται στο Ε9 και για μισθώματα εξαιρετικά χαμηλά.
Ένα ακόμη στοιχείο που ανέδειξε η εισαγγελική πρόταση αφορά τη διαδρομή των αιτήσεων. Σύμφωνα με όσα ανέφερε, οι αιτήσεις είχαν υποβληθεί από 3 κέντρα υποδοχής δηλώσεων στην Κρήτη. Ο ρόλος των συγκεκριμένων κέντρων, όπως διευκρίνισε, τελεί ακόμη υπό διερεύνηση, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω εξελίξεων.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους πρώτους 16 κατηγορουμένους, για τους οποίους ο εισαγγελέας υποστήριξε ότι είχαν υποβάλει ψευδείς δηλώσεις στον ΟΠΕΚΕΠΕ, εμφανιζόμενοι ως ιδιοκτήτες εκτάσεων οι οποίες δεν τους ανήκαν. Παράλληλα, δεν αποδείχθηκε, κατά την εισαγγελική κρίση, ότι είχε πραγματοποιηθεί μεταφορά ζωικού κεφαλαίου στην Κάσο, την Κάλυμνο, τη Νίσυρο ή τις υπόλοιπες δηλωμένες περιοχές, ούτε ότι είχαν εκτελεστεί εκεί οι απαιτούμενες αγροτικές εργασίες.
Ένας έλεγχος με περιορισμένο εύρος
Αξιοσημείωτη ήταν και μια παρατήρηση του εισαγγελέα σχετικά με τα όρια της έρευνας. Όπως εξήγησε, ο έλεγχος που διενήργησε η Οικονομική Αστυνομία περιορίστηκε αποκλειστικά στα αγροτεμάχια που είχε ήδη απορρίψει ο ίδιος ο ΟΠΕΚΕΠΕ στο πλαίσιο διοικητικού ελέγχου. Αυτό, κατά την εκτίμησή του, σημαίνει ότι η εικόνα που παρουσιάζεται για ορισμένους από τους κατηγορουμένους ενδέχεται να είναι ευνοϊκότερη από την πραγματική, καθώς δεν εξετάστηκε το σύνολο των δηλώσεών τους.
Ο εισαγγελικός λειτουργός ολοκλήρωσε την αγόρευσή του με αναφορά στον ρόλο ενός εκάστου των κατηγορουμένων, καταλήγοντας ότι, κατά την κρίση του, αποδεικνύεται πλήρως η ενοχή και των 22, όπως ακριβώς κατηγορούνται. Ακολούθησαν οι αγορεύσεις των συνηγόρων υπεράσπισης και, στη συνέχεια, η απόφαση του δικαστηρίου.
Το παρασκήνιο της υπόθεσης
Η υπόθεση δεν προέκυψε από τακτικό έλεγχο αλλά από ανώνυμη καταγγελία, η οποία περιήλθε στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και πυροδότησε τη διαδικασία. Η εμπλοκή του ευρωπαϊκού εισαγγελικού μηχανισμού συνδέεται με το γεγονός ότι οι επίμαχες ενισχύσεις προέρχονται από κοινοτικούς πόρους, με αποτέλεσμα η ζημία να θεωρείται ζημία σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η δικαστική εξέλιξη εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο ελέγχων και διώξεων που αφορούν τη διαχείριση των αγροτικών επιδοτήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ τα τελευταία χρόνια. Το συγκεκριμένο σκέλος, με τη γεωγραφική του διασπορά από την Κρήτη έως την Καστοριά και τη Φλώρινα και από την Άνδρο έως τα Δωδεκάνησα, αναδεικνύει τη δήλωση απομακρυσμένων εκτάσεων ως έναν από τους βασικούς τρόπους με τους οποίους φέρεται να παρακάμπτονταν οι προϋποθέσεις χορήγησης.
Για την Κάσο, την Κάλυμνο και τη Νίσυρο, το ενδιαφέρον έγκειται στο ότι εκτάσεις εντός των ορίων τους, δημόσιες ή ιδιωτικές, εμφανίζονταν να αξιοποιούνται από πρόσωπα που ουδέποτε, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της δίκης, είχαν πραγματική παρουσία ή δραστηριότητα στα νησιά. Η απόφαση είναι πρωτόδικη και οι καταδικασθέντες διατηρούν το δικαίωμα άσκησης έφεσης, ενώ ο ρόλος των κέντρων υποδοχής δηλώσεων της Κρήτης παραμένει αντικείμενο διερεύνησης. / Πηγή:www.dimokratiki.gr