Σε μια αυστηρή προειδοποίηση για την τακτική της Αθήνας απέναντι στις αναθεωρητικές αξιώσεις της Άγκυρας προβαίνει ο πρώην Υφυπουργός Εξωτερικών, Γιάννης Βαληνάκης, αναλύοντας τις τελευταίες εξελίξεις στην περιοχή της Κάσου και τις υποθαλάσσιες ερευνητικές εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση.
ΓΡΑΦΕΙ Η ΠΕΓΚΥ ΝΤΟΚΟΥ
Όπως επισήμανε σε συνέντευξή του στον PRIME 103,7 ο κ. Βαληνάκης, στην επιφάνεια της επικαιρότητας το ζήτημα εμφανίζεται ως μια νομική διαμάχη όπου η Ελλάδα υπερέχει συντριπτικά. Η ελληνική πλευρά διαθέτει μια ισχυρή, οριοθετημένη Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) με την Αίγυπτο, η οποία έχει συμφωνηθεί επίσημα με βάση τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Στον αντίποδα, η Τουρκία προβάλλει το ανυπόστατο και παράνομο «τουρκολιβυκό μνημόνιο».
Ωστόσο, πίσω από την τεχνική εικόνα των ερευνών του γαλλικού πλοίου Ievoli Relume, κρύβεται η πραγματική ουσία της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης: το ποιο κράτος ασκεί ουσιαστική δικαιοδοσία στην περιοχή.
Η τακτική της Άγκυρας και η γαλλική εμπλοκή
«Το ερώτημα που θα απαντηθεί στην πράξη είναι αν θα επικρατήσει η νόμιμη ελληνική θέση —ότι πρόκειται για περιοχή ελληνικής ΑΟΖ και ευθύνης— ή αν θα επιβληθεί η τουρκική αυθαιρεσία του τουρκολιβυκού μνημονίου και της “Γαλάζιας Πατρίδας”», σημειώνει ο κ. Βαληνάκης, υπογραμμίζοντας ότι αυτό είναι το σημείο-κλειδί που δυσκολεύεται να αντιληφθεί η κοινή γνώμη μέσα από τις περίπλοκες ανακοινώσεις των δύο πλευρών.
Αναφερόμενος στη διπλωματική διαχείριση, ο πρώην Υφυπουργός Εξωτερικών σημειώνει πως η Ελλάδα εξέδωσε εξ αρχής τη δική της NAVTEX. Παράλληλα, η Γαλλία φαίνεται να ενεπλάκη στη διαδικασία, ενδεχομένως ύστερα από ελληνική παρότρυνση, προκειμένου να διασφαλίσει την ομαλή διεξαγωγή των ερευνών, καθώς το έργο εκτελείται από γαλλική εταιρεία με τεράστια οικονομικά συμφέροντα.
Εντούτοις, η Τουρκία αντέδρασε άμεσα, επιχειρώντας να εκμεταλλευτεί την κατάσταση. Εκδίδοντας δική της NAVTEX, η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι υπήρξε τριμερής συντονισμός (Ελλάδας, Γαλλίας και Τουρκίας) και ότι η ίδια παρείχε τη «συγκατάθεσή» της για τον απόπλου του σκάφους —ισχυρισμό που η Αθήνα διαψεύδει κατηγορηματικά.
«Η Τουρκία αρπάζει από τα μαλλιά την ευκαιρία», τονίζει ο κ. Βαληνάκης. «Επικαλούμενη δική της άδεια, επιχειρεί να επιβάλει ότι η περιοχή, ακόμα και σε απόσταση έξι μιλίων από την Κάσο, τη Ρόδο και την Κάρπαθο, τελεί υπό τουρκική δικαιοδοσία, ακυρώνοντας στην πράξη την ελληνική συμφωνία οριοθέτησης με την Αίγυπτο».
Η εθνική προτεραιότητα: Το έργο ή η κυριαρχία;
Απαντώντας στις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης ότι το ενεργειακό έργο προχωρά κανονικά, ο κ. Βαληνάκης θέτει ένα αμείλικτο δίλημμα σχετικά με τις εθνικές προτεραιότητες:
«Ποια είναι η πραγματική εθνική προτεραιότητα; Είναι απλώς η ολοκλήρωση ενός τεχνικού έργου ή η επιβεβαίωση της ελληνικής δικαιοδοσίας σε μια θαλάσσια έκταση 115.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων —έκταση σχεδόν ίση με ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα;».
Κατά τον ίδιο, η διαφύλαξη της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων προηγείται αναμφισβήτητα της πόντισης ενός καλωδίου. Στην περιοχή αυτή, η Ελλάδα οφείλει να διατηρήσει αλώβητη τη δυνατότητα μελλοντικής επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, την ανακήρυξη Συνορεύουσας Ζώνης και την πλήρη άσκηση των δικαιωμάτων που παρέχει το Δίκαιο της Θάλασσας.
«Το βασικό ερώτημα που πρέπει να μας απασχολεί είναι μήπως, στον βωμό της απρόσκοπτης προώθησης του καλωδίου, γίνονται καθοδόν υποχωρήσεις και παραχωρήσεις τις οποίες θα βρούμε σύντομα μπροστά μας», προειδοποιεί.
Ο κίνδυνος για το Αιγαίο και τα επόμενα βήματα
Ο πρώην Υφυπουργός Εξωτερικών υπογραμμίζει ότι οι συνέπειες μιας ενδεχόμενης υποχώρησης στην Κάσο δεν θα περιοριστούν στην Ανατολική Μεσογείο, αλλά θα μεταφερθούν άμεσα στην καρδιά του Αιγαίου.
Όπως υπενθυμίζει, ο ΑΔΜΗΕ προγραμματίζει έως το 2027 εκτεταμένες έρευνες και ποντίσεις καλωδίων για την ηλεκτρική διασύνδεση της ηπειρωτικής Ελλάδας με τα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο. Η Τουρκία έχει ήδη δείξει τις προθέσεις της, προκαλώντας επεισόδιο παρενόχλησης ερευνητικού πλοίου μεταξύ Αστυπάλαιας και Αμοργού στις αρχές του έτους.
«Είναι προφανές ότι η Άγκυρα θα συνεχίσει την ιδία στρατηγική εμποδίων. Αν της δώσουμε πάτημα μέσα από τις σημερινές μεθοδεύσεις και τη διαμεσολάβηση τρίτων, τα πράγματα για τα ελληνικά συμφέροντα στο Αιγαίο θα γίνουν εξαιρετικά δύσκολα», καταλήγει ο κ. Βαληνάκης.
ΗΧΗΤΙΚΟ