ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΑΚΗ ΑΡΝΑΟΥΤΟΓΛΟΥ ΓΙΑ ΤΟ NEWS–POLITICS.GR
ΓΡΑΦΕΙ Η ΕΙΡΗΝΗ ΧΑΛΚΙΤΗ
Από το στούντιο της τηλεόρασης, όπου για χρόνια «διάβαζε» τον καιρό και συνομιλούσε καθημερινά με τους πολίτες, βρέθηκε σήμερα στα έδρανα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, να διαχειρίζεται μια διαφορετική – αλλά εξίσου απαιτητική – πρόγνωση: εκείνη των πολιτικών εξελίξεων που επηρεάζουν άμεσα τη ζωή εκατομμυρίων Ευρωπαίων.
Ο Σάκης Αρναούτογλου, εκλεγμένος ευρωβουλευτής με το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, μιλά στο newspolitics.gr και την Ειρήνη Χαλκίτη σε μια αποκλειστική συνέντευξη με έντονο άρωμα περιφέρειας, νησιωτικότητας και πραγματικής οικονομίας. Μέσα από τις απαντήσεις του, αναδεικνύεται η προσπάθεια να γεφυρωθεί το χάσμα ανάμεσα στις Βρυξέλλες και την καθημερινότητα των πολιτών, με αιχμή ζητήματα που «καίνε» την ελληνική περιφέρεια: από την ακρίβεια και τις ανισότητες μέχρι την αγροτική παραγωγή, την αλιεία και την πίεση που δέχονται οι νησιωτικές κοινωνίες.
Σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη καλείται να αποδείξει αν μπορεί να σταθεί δίπλα στον πολίτη και όχι μακριά του, ο ίδιος επιμένει στη σημασία της παρουσίας, της διεκδίκησης και της επιμονής μέσα στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Με λόγο άμεσο και πολιτικό, τοποθετείται για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική, την ανάγκη στήριξης των μικρών παραγωγών, αλλά και για κρίσιμα ζητήματα όπως η παράνομη αλιεία στο Αιγαίο, που αγγίζει όχι μόνο την οικονομία αλλά και την ίδια την ασφάλεια και κυριαρχία της χώρας.
Η συνέντευξη που ακολουθεί δεν περιορίζεται σε θεσμικές απαντήσεις. Αναδεικνύει μια ξεκάθαρη στόχευση: να ακουστεί η φωνή των νησιών και της ελληνικής περιφέρειας εκεί όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις. Και τελικά, να δοθεί απάντηση σε ένα βασικό ερώτημα που διατρέχει κάθε πτυχή της ευρωπαϊκής πολιτικής: πόσο κοντά βρίσκεται σήμερα η Ευρώπη στον πολίτη της;
Η συνέντευξη
Από την τηλεόραση και την καθημερινή επαφή με τον πολίτη, βρεθήκατε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ποια ήταν η μεγαλύτερη έκπληξη που αντιμετωπίσατε σε αυτόν τον νέο ρόλο;
Η μεγαλύτερη έκπληξη για μένα ήταν το πόσο άμεσα συνδέονται οι ευρωπαϊκές αποφάσεις με την καθημερινότητα των πολιτών. Από την τηλεόραση είχα μάθει να επικοινωνώ καθημερινά με τον κόσμο και να αφουγκράζομαι τις ανησυχίες και τα προβλήματά του. Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συνειδητοποίησα ακόμη πιο καθαρά ότι πολλές από τις πολιτικές που επηρεάζουν τη ζωή των ανθρώπων – από την ενέργεια και την αγροτική παραγωγή μέχρι το περιβάλλον και την οικονομία – διαμορφώνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η δεύτερη διαπίστωση ήταν πόσο σημαντική είναι η παρουσία και η επιμονή μέσα στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Αν δεν είσαι ενεργός, αν δεν διεκδικείς και αν δεν θέτεις συνεχώς τα ζητήματα της χώρας σου, πολύ εύκολα χάνονται μέσα στον τεράστιο όγκο των ευρωπαϊκών πολιτικών. Γι’ αυτό πιστεύω ότι ο ρόλος του ευρωβουλευτή δεν είναι μόνο θεσμικός. Είναι βαθιά πολιτικός και απαιτεί καθημερινή δουλειά, συμμαχίες και συνεχή πίεση ώστε οι ανάγκες των πολιτών – ιδιαίτερα των νησιών, των ορεινών περιοχών και της ελληνικής περιφέρειας – να ακούγονται πραγματικά στις Βρυξέλλες.
Συμμετέχετε σε κρίσιμες επιτροπές όπως Περιβάλλοντος, Αλιείας και Αγροτικής Ανάπτυξης. Ποιες είναι οι βασικές προτεραιότητές σας αυτή τη στιγμή;
Αυτή την περίοδο οι προτεραιότητές μου κινούνται γύρω από τρεις μεγάλους άξονες που επηρεάζουν άμεσα την Ελλάδα αλλά και την ευρωπαϊκή περιφέρεια συνολικά.
Πρώτα απ’ όλα είναι η στήριξη της πρωτογενούς παραγωγής. Στην Επιτροπή Αγροτικής Ανάπτυξης επιμένω ότι η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική πρέπει να παραμείνει ένα πραγματικό εργαλείο στήριξης των αγροτών και όχι να μετατραπεί μόνο σε ένα σύστημα υποχρεώσεων. Οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος, αθέμιτο ανταγωνισμό από τρίτες χώρες και σοβαρές πιέσεις από την κλιματική κρίση. Η Ευρώπη οφείλει να τους στηρίξει ώστε να παραμείνει ζωντανή η ύπαιθρος.
Η δεύτερη μεγάλη προτεραιότητα αφορά το περιβάλλον και την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση. Στην Επιτροπή Περιβάλλοντος εργάζομαι για πολιτικές που δεν θα μένουν στα λόγια αλλά θα μεταφράζονται σε πραγματικές επενδύσεις σε υποδομές, πρόληψη φυσικών καταστροφών και προστασία των φυσικών πόρων.
Ο τρίτος άξονας είναι η θάλασσα και η αλιεία. Στην Επιτροπή Αλιείας θέτω συστηματικά ζητήματα όπως η παράνομη αλιεία στη Μεσόγειο, η πίεση που δέχονται οι παράκτιοι αλιείς από το αυξημένο κόστος καυσίμων και η ανάγκη να διασφαλιστεί ότι η πράσινη μετάβαση θα γίνει με τρόπο που δεν θα εξοντώσει τις μικρές αλιευτικές κοινότητες.
Για μένα ο κοινός παρονομαστής όλων αυτών είναι ένας: να μην μείνει καμία περιφέρεια πίσω. Η Ευρωπαϊκή πολιτική πρέπει να υπηρετεί την πραγματική ζωή των πολιτών, είτε ζουν σε ένα νησί, σε μια ορεινή περιοχή είτε σε μια αγροτική κοινότητα.
Η ακρίβεια και οι ανισότητες παραμένουν στο επίκεντρο. Πιστεύετε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δίνει ουσιαστικές λύσεις ή υπάρχει απόσταση από την πραγματικότητα των πολιτών;
Η ακρίβεια και οι κοινωνικές ανισότητες είναι ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζουν σήμερα οι ευρωπαϊκές κοινωνίες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εργαλεία και σε ορισμένες περιπτώσεις έχει λάβει σημαντικές πρωτοβουλίες – είτε με χρηματοδοτικά προγράμματα είτε με πολιτικές στήριξης της οικονομίας. Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι πολλές φορές υπάρχει μια απόσταση ανάμεσα στις ευρωπαϊκές αποφάσεις και στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η Ευρώπη συχνά κινείται πιο αργά από όσο απαιτούν οι εξελίξεις, ενώ οι κρίσεις των τελευταίων ετών – ενεργειακή, γεωπολιτική, πληθωρισμός – έχουν πιέσει ιδιαίτερα τα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις. Για αυτό πιστεύω ότι χρειάζεται πιο αποφασιστική ευρωπαϊκή δράση: ισχυρότερες πολιτικές για την προστασία των εισοδημάτων, έλεγχο των αθέμιτων πρακτικών στην αγορά και μεγαλύτερη στήριξη της παραγωγής στην Ευρώπη.
Το ζητούμενο είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση να γίνει πιο κοντά στον πολίτη. Οι πολιτικές της πρέπει να μεταφράζονται σε απτά αποτελέσματα στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Αν ο πολίτης δεν νιώθει ότι η Ευρώπη τον προστατεύει και τον στηρίζει, τότε δημιουργείται εύκολα απογοήτευση και δυσπιστία. Γι’ αυτό και η μάχη για κοινωνική δικαιοσύνη και μείωση των ανισοτήτων πρέπει να είναι στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής τα επόμενα χρόνια.
Έχετε αναδείξει ζητήματα της ελληνικής περιφέρειας. Πόσο εύκολο είναι να ακουστεί η φωνή των νησιών και των απομακρυσμένων περιοχών στις Βρυξέλλες;
Δεν είναι πάντα εύκολο, γιατί στις Βρυξέλλες συζητούνται πολιτικές που αφορούν ολόκληρη την Ευρώπη και πολλές φορές οι ιδιαιτερότητες των νησιών ή των ορεινών και απομακρυσμένων περιοχών χάνονται μέσα στη μεγάλη εικόνα. Όμως, όταν υπάρχει επιμονή και σωστή εκπροσώπηση, η φωνή της περιφέρειας μπορεί να ακουστεί.
Για αυτό προσπαθώ να φέρνω τα ζητήματα των τοπικών κοινωνιών απευθείας στο ευρωπαϊκό επίπεδο. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η πρωτοβουλία που πήρα να φέρω Δημάρχους μικρών νησιών και ορεινών περιοχών στις Βρυξέλλες, ώστε να συναντηθούν με Ευρωπαίους Επιτρόπους και να μεταφέρουν οι ίδιοι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι περιοχές τους: το δημογραφικό, την ερημοποίηση της υπαίθρου, την ενεργειακή αυτονομία, τις υποδομές και τη χρηματοδότηση από τα ευρωπαϊκά ταμεία.
Πιστεύω πολύ σε αυτή τη λογική: να ανοίγουμε τις πόρτες των ευρωπαϊκών θεσμών στις τοπικές κοινωνίες. Όταν οι Δήμαρχοι και οι εκπρόσωποι των περιοχών μιλούν οι ίδιοι για τα προβλήματα και τις ανάγκες τους, το μήνυμα γίνεται πολύ πιο ισχυρό. Η Ευρώπη οφείλει να ακούει αυτές τις φωνές, γιατί η συνοχή της Ένωσης κρίνεται τελικά στο αν θα μπορέσουν να σταθούν όρθιες και να αναπτυχθούν και οι πιο απομακρυσμένες περιοχές της.
Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική δέχεται κριτική ότι δεν στηρίζει επαρκώς τους μικρούς παραγωγούς. Ποιες αλλαγές θεωρείτε αναγκαίες για χώρες όπως η Ελλάδα;
Η Κοινή Αγροτική Πολιτική είναι ίσως η πιο σημαντική ευρωπαϊκή πολιτική για την ύπαιθρο. Όμως είναι αλήθεια ότι τα τελευταία χρόνια υπάρχει έντονη συζήτηση για το κατά πόσο στηρίζει επαρκώς τους μικρούς και μεσαίους παραγωγούς, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της γεωργίας σε χώρες όπως η Ελλάδα.
Κατά τη γνώμη μου χρειάζονται τρεις βασικές κατευθύνσεις αλλαγών. Πρώτον, πιο δίκαιη κατανομή των ενισχύσεων, ώστε μεγαλύτερο μέρος των πόρων να κατευθύνεται στους μικρούς και μεσαίους αγρότες και όχι να συγκεντρώνεται σε λίγες πολύ μεγάλες εκμεταλλεύσεις. Δεύτερον, ουσιαστική στήριξη για την αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους παραγωγής, που αφορά την ενέργεια, τις ζωοτροφές, τα λιπάσματα και γενικότερα τις εισροές που έχουν εκτιναχθεί τα τελευταία χρόνια. Και τρίτον, απλούστευση των διαδικασιών, γιατί σήμερα η γραφειοκρατία συχνά λειτουργεί αποτρεπτικά για πολλούς παραγωγούς.
Για χώρες με έντονο ορεινό ανάγλυφο, νησιωτικότητα και μικρό κλήρο όπως η Ελλάδα, η ΚΑΠ πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές συνθήκες παραγωγής. Αν δεν στηριχθεί η μικρή και οικογενειακή γεωργία, τότε δεν κινδυνεύει μόνο η αγροτική οικονομία, αλλά και η κοινωνική συνοχή της υπαίθρου. Η Ευρώπη χρειάζεται μια ΚΑΠ που θα προστατεύει το περιβάλλον, αλλά ταυτόχρονα θα κρατά ζωντανό τον άνθρωπο της γης.
Το τελευταίο διάστημα υπάρχουν σοβαρές συζητήσεις για τη λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ. Πιστεύετε ότι υπάρχει ζήτημα διαφάνειας στη διαχείριση των ευρωπαϊκών ενισχύσεων και τι ρόλο πρέπει να έχει η Ευρώπη στους ελέγχους;
Η διαχείριση των ευρωπαϊκών ενισχύσεων είναι ένα ζήτημα που αφορά άμεσα την αξιοπιστία του κράτους αλλά και την εμπιστοσύνη των ίδιων των αγροτών. Όταν υπάρχουν συζητήσεις ή σκιές γύρω από τη λειτουργία ενός οργανισμού όπως ο ΟΠΕΚΕΠΕ, αυτό δεν πλήττει μόνο τη διοίκηση, πλήττει κυρίως τους παραγωγούς που περιμένουν με διαφάνεια και δικαιοσύνη τις ενισχύσεις που δικαιούνται.
Η δική μου θέση είναι ξεκάθαρη: οι ευρωπαϊκοί πόροι πρέπει να διαχειρίζονται με απόλυτη διαφάνεια, ισονομία και αυστηρούς ελέγχους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη μηχανισμούς εποπτείας και ελέγχου, όμως η βασική ευθύνη για την ορθή διαχείριση των κονδυλίων ανήκει στα κράτη-μέλη. Αυτό σημαίνει ότι οι εθνικοί οργανισμοί πληρωμών πρέπει να λειτουργούν με πλήρη λογοδοσία, αξιόπιστα συστήματα ελέγχου και καθαρές διαδικασίες.
Από την πλευρά της Ευρώπης, οι έλεγχοι πρέπει να είναι αυστηροί αλλά και αποτελεσματικοί, ώστε να διασφαλίζεται ότι κάθε ευρώ φτάνει πραγματικά σε αυτούς που το δικαιούνται: στους αγρότες και στην αγροτική παραγωγή. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να εντοπίζονται λάθη ή παρατυπίες εκ των υστέρων, αλλά να υπάρχουν σύγχρονα και διαφανή συστήματα που θα προλαμβάνουν τέτοια φαινόμενα.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, η συζήτηση για τον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι μια τεχνική υπόθεση διοίκησης. Είναι ζήτημα εμπιστοσύνης προς το κράτος και ζήτημα δικαιοσύνης απέναντι στους ανθρώπους της Ελληνικής υπαίθρου.
Σε επίπεδο Ευρωκοινοβουλίου, ποια είναι η θέση σας για την παράνομη τουρκική αλιεία στο Αιγαίο και ποιες ευρωπαϊκές παρεμβάσεις μπορούν να προστατεύσουν τους Έλληνες αλιείς;
Η παράνομη αλιεία στο Αιγαίο από τουρκικά σκάφη είναι ένα ζήτημα που δεν αφορά μόνο την οικονομική δραστηριότητα των Ελλήνων ψαράδων. Είναι ζήτημα κυριαρχίας, σεβασμού των κανόνων και προστασίας των θαλάσσιων πόρων. Για αυτό και το έχω θέσει επανειλημμένα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, επισημαίνοντας ότι οι παράκτιες αλιευτικές κοινότητες της Ελλάδας δεν μπορούν να μένουν απροστάτευτες απέναντι σε τέτοιες πρακτικές.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει εργαλεία που μπορούν να αξιοποιηθούν πιο αποφασιστικά. Πρώτον, απαιτείται αυστηρότερη επιτήρηση και εφαρμογή των κανόνων κατά της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας. Δεύτερον, πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών αρχών ελέγχου και των κρατών-μελών ώστε να υπάρχει πραγματική αποτροπή τέτοιων φαινομένων. Και τρίτον, η ΕΕ οφείλει να στείλει σαφές μήνυμα ότι ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου και των ευρωπαϊκών κανόνων είναι προϋπόθεση για τις σχέσεις της με τρίτες χώρες.
Οι Έλληνες αλιείς βρίσκονται συχνά στην πρώτη γραμμή αυτής της πίεσης και χρειάζονται ουσιαστική στήριξη. Η Ευρώπη πρέπει να προστατεύσει τα συμφέροντά τους, να διασφαλίσει δίκαιους όρους ανταγωνισμού και να υπερασπιστεί τη βιωσιμότητα των θαλάσσιων πόρων της Μεσογείου. Γιατί χωρίς δίκαιους κανόνες και χωρίς σεβασμό στη νομιμότητα, οι τοπικές αλιευτικές κοινότητες δεν μπορούν να επιβιώσουν.