Για περισσότερο από έναν αιώνα, η Δύση -η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική- έχει παρασυρθεί σε έναν επικίνδυνο κατήφορο προοδευτικών πολιτικών που έχουν επιβάλει εκτεταμένη κρατική παρέμβαση, πολιτισμικό σχετικισμό και ανεξέλεγκτη οικονομική κεντρικοποίηση.
Αυτή η πορεία δεν ήταν τυχαία. Από τις αρχές του 20ού αιώνα, ιδεολόγοι και ηγέτες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού αγκάλιασαν με φανατισμό θεωρίες που εξύψωναν τον συλλογικό έλεγχο πάνω από την ατομική πρωτοβουλία, το κράτος πάνω από τον πολίτη, την ισοπέδωση πάνω από την αριστεία.
Κεντρικές τράπεζες, διογκωμένες γραφειοκρατίες, αντιμονοπωλιακοί νόμοι και προοδευτικά φορολογικά συστήματα παρουσιάστηκαν ως εργαλεία «δικαιοσύνης» και «σταθερότητας».
Στην πραγματικότητα, όμως, εδραίωσαν πανίσχυρες ελίτ, έπνιξαν τον υγιή ανταγωνισμό, σκότωσαν την καινοτομία και διάβρωσαν βαθιά το επιχειρηματικό και δημιουργικό πνεύμα που είχε κάνει τη Δύση τον φάρο του παγκόσμιου πολιτισμού.
Αυτή η τάση του αδίστακτου κρατισμού επιταχύνθηκε δραματικά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ενώ η Δύση καταδίκαζε δικαίως τις ολοκληρωτικές πολιτικές άλλων καθεστώτων, η ίδια βυθιζόταν σε παρόμοιες μορφές κεντρικής εξουσίας, μόνο που τις ντύναμε με το μανδύα της «κοινωνικής πρόνοιας» και της «ενότητας».
Εκτεταμένα, δαπανηρά και αναποτελεσματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης καλλιέργησαν μαζική εξάρτηση, υπονομεύοντας τον ρόλο της οικογένειας, της κοινότητας και της προσωπικής ευθύνης.
Στην Ευρώπη, υπερεθνικές δομές επικράτησαν εθνικών κυριαρχιών, επιβάλλοντας πολιτικές που αγνοούσαν τις ιδιαιτερότητες λαών και εθνών. Ταυτόχρονα, ένας επιθετικός ιστορικός αναθεωρητισμός αμαύρωσε την κληρονομιά μας: την ιουδαιο-χριστιανική ηθική, τον Διαφωτιστικό ατομικισμό, την παράδοση της περιορισμένης και υπεύθυνης διακυβέρνησης.
Η δυτική εξαιρετικότητα, που κάποτε εμπνεόταν από ελευθερία και αξιοκρατία, βαφτίστηκε «αλαζονεία» και «αποικιοκρατία», ενώ η αυτομαστίγωση έγινε το νέο δόγμα.
Τις τελευταίες δεκαετίες, η παγκοσμιοποίηση απογείωσε αυτή την παρακμή. Ανεξέλεγκτες εμπορικές συμφωνίες και ιδεολογική προσήλωση στην «ανοιχτή οικονομία» επέτρεψαν τη μαζική φυγή βιομηχανικής παραγωγής προς την Ανατολή. Ολόκληρες περιοχές -από τις βιομηχανικές καρδιές της Ευρώπης μέχρι τις εργατοσυνοικίες της Αμερικής- ερημώθηκαν.
Οι δυτικές οικονομίες μετατράπηκαν από παραγωγικές μηχανές σε ευάλωτες οικονομίες υπηρεσιών, εξαρτημένες από φθηνή εισαγόμενη εργασία και ξένα κεφάλαια. Το αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό: βαθιά απώλεια εθνικής και ατομικής αυτοδυναμίας, εκρηκτική διεύρυνση ανισοτήτων, κοινωνική αποσύνθεση και μια βαριά πολιτισμική δυσφορία.
Η προοδευτική υπόσχεση για «ισότητα» μεταλλάχθηκε σε επιβολή ομοιομορφίας, όπου η διαφορετικότητα γιορτάζεται μόνο όταν δεν απειλεί την κυρίαρχη ιδεολογία των ελίτ.
Σήμερα, όμως, ζούμε μια ιστορική καμπή -μια πραγματική εξέγερση ενάντια σε αυτή την πολυετή παρακμή.
Η πολιτική κατεύθυνση που ενσαρκώνει ο Ντόναλντ Τραμπ, με την αδιάλλακτη έμφαση στην εθνική κυριαρχία, την απόλυτη ειλικρίνεια απέναντι στις υπαρκτές απειλές και την κατηγορηματική απόρριψη της υπερτροφικής κρατικής παρέμβασης, λειτουργεί ως ισχυρότατος καταλύτης για ολόκληρη τη Δύση.
Δεν είναι απλώς μια αμερικανική υπόθεση, είναι ένα παγκόσμιο μήνυμα αντίστασης που αντηχεί βαθιά στην Ευρώπη. Λαϊκά και συντηρητικά κινήματα σε χώρες από την Ιταλία και την Ουγγαρία μέχρι τη Γαλλία, την Πολωνία και τη Σουηδία σηκώνουν κεφάλι: αμφισβητούν την υπερεθνική τυραννία των Βρυξελλών, υπερασπίζονται με πάθος τα εθνικά σύνορα, απαιτούν έλεγχο της μετανάστευσης και προωθούν τολμηρές μεταρρυθμίσεις που κόβουν κανονισμούς, μειώνουν φόρους και απελευθερώνουν την οικονομική ενέργεια των πολιτών.
Στον πυρήνα αυτής της επανάστασης βρίσκεται η δυναμική επιστροφή στις γνήσιες παραδοσιακές δυτικές αξίες. Υπεροχή του ατόμου έναντι του παντοδύναμου κράτους. Αξιοκρατία αντί για επιβεβλημένη «ισότητα αποτελεσμάτων». Πολιτισμική αυτοπεποίθηση αντί για αδιάκοπη αυτομαστίγωση. Προσωπική και εθνική ευθύνη αντί για αιώνια εξάρτηση από γραφειοκράτες και υπερεθνικές ελίτ. Είναι μια ριζική απόρριψη της ψεύτικης προοδευτικής ιδεολογίας που ταύτιζε την «πρόοδο» με το συνεχώς μεγαλύτερο κράτος, τις αποδυναμωμένες ταυτότητες και την υποταγή σε παγκόσμιες δυνάμεις.
Αντίθετα, αναδύεται μια νέα αναγέννηση: ένας πλουραλισμός που αγαπά βαθιά την ελευθερία, που προτάσσει σταθερά νομίσματα και προσωπικές αποταμιεύσεις, που ενδυναμώνει την ατομική πρωτοβουλία και απαιτεί αδιάλλακτη λογοδοσία από τις ελίτ.
Οι επικριτές θα το αποκαλέσουν «οπισθοδρόμηση», «εθνικισμό», «λαϊκισμό». Αλλά η ιστορία είναι αμείλικτη: η πραγματική πρόοδος δεν βρίσκεται στην τυφλή επέκταση του κράτους ούτε στις ουτοπίες της παγκοσμιοποίησης. Βρίσκεται στην ισορροπία – στην πιστή αξιοποίηση της ανεπανάληπτης κληρονομιάς μας: ελευθερία, καινοτομία, ανθεκτικότητα, αυτοδιάθεση.
Η πολιτική γραμμή του Τραμπ, υπερβαίνοντας εθνικά σύνορα, έχει ανάψει μια φωτιά που εξαπλώνεται από το Παρίσι και το Βερολίνο μέχρι τη Βαρσοβία και την Ουάσινγκτον. Είναι μια μεγάλη δυτική αναβίωση που μας καλεί να ξαναβρούμε τις ρίζες μας, να σταθούμε όρθιοι και να υπερασπιστούμε με πάθος αυτό που μας έκανε μεγάλους.
Το μέλλον της Δύσης δεν είναι προορισμένο για παρακμή και υποταγή. Είναι στα χέρια μας. Με τολμηρές ηγεσίες που συντρίβουν το προοδευτικό status quo, μπορούμε να ανακτήσουμε τη χαμένη μας ζωτικότητα, να ξαναγίνουμε ο φάρος ελευθερίας και ευημερίας για ολόκληρο τον κόσμο. Η αφύπνιση έχει ήδη ξεκινήσει με ορμή. Ώρα να την ενισχύσουμε και να οδηγήσουμε τη Δύση στη νέα της χρυσή εποχή.
* Ο Δημήτρης Γ. Απόκης, είναι Διεθνολόγος, με ειδίκευση στην Αμερικανική Εξωτερική Πολιτική, Γεωπολιτική και Διεθνή Οικονομία. Απόφοιτος των πανεπιστημίων The American University, School of International Service, και The Johns Hopkins University, The Paul H. Nitze, School of Advanced International Studies της Ουάσιγκτον. Είναι μέλος του The International Institute for Strategic Studies, του Λονδίνου. Ως Δημοσιογράφος, υπήρξε επί σειρά ετών διαπιστευμένος ανταποκριτής στο Λευκό Οίκο, στο Στέητ Ντιπάρτμεντ και στο Αμερικανικό Πεντάγωνο.