Η αναστάτωση για τον καλλιτεχνικό διευθυντή στο Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης Δήμου Ρόδου και η απάντηση της προέδρου.
Προβληματισμό, όχι μόνο στους κύκλους φιλότεχνων της ροδίτικης κοινωνίας αλλά και ευρύτερα, προκάλεσε η απόφαση που έλαβε πρόσφατα η πρόεδρος του ΔΣ του Μουσείου Νεοελληνικής Τέχνης Δήμου Ρόδου Σουσάνα Καρδούλια να αναθέσει αρμοδιότητες καλλιτεχνικού διευθυντή του μουσείου στον έως τώρα πρόεδρο της καλλιτεχνικής του επιτροπής Κώστα Πράπογλου.
Οι ενστάσεις που διατυπώθηκαν, τόσο σε δημοσιεύματα του τοπικού τύπου όσο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δεν αναφέρονται στην ίδια τη δουλειά ή στις ικανότητες του νέου καλλιτεχνικού διευθυντή, ο οποίος ωστόσο δεν ειδικεύεται στη χρονική περίοδο που καλύπτει το μουσείο. Επικεντρώνονται στη διαδικασία που ακολουθήθηκε: απευθείας ανάθεση, χωρίς σχετική απόφαση του ΔΣ του μουσείου και μάλιστα στην αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία (ΑΜΚΕ) του Κ. Πράπογλου και όχι στον ίδιο, αντί για δημόσια προκήρυξη κάλυψης της θέσης.
Η λανθασμένη διατύπωση
Ερωτήματα άλλωστε προκάλεσε και η σύμπτωση στο ίδιο πρόσωπο της ιδιότητας του καλλιτεχνικού διευθυντή με αυτήν του προέδρου της καλλιτεχνικής επιτροπής. Για το τελευταίο αυτό ζήτημα η Σ. Καρδούλια με την οποία επικοινώνησε το Documento ήταν ξεκάθαρη: Σύμφωνα με τη συστατική πράξη του μουσείου, η καλλιτεχνική επιτροπή διορίζεται από το ΔΣ του μουσείου και η θητεία της είναι αντίστοιχη με τη θητεία του ΔΣ που την όρισε. Δεδομένου λοιπόν ότι η διετής θητεία του ΔΣ είχε λήξει και η συγκρότηση νέου επταμελούς ΔΣ έγινε, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα, σε συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου στις 28 Ιανουαρίου, έχει ταυτόχρονα λήξει και η θητεία της καλλιτεχνικής επιτροπής. Σύμφωνα με τη Σ. Καρδούλια αυτήν τη στιγμή δεν υφίσταται καλλιτεχνική επιτροπή, ενώ έχουν δρομολογηθεί οι διαδικασίες για τον διορισμό νέας.
Θα πρέπει ωστόσο να επισημάνουμε ότι τη σύγχυση για το συγκεκριμένο θέμα επέτεινε η λανθασμένη διατύπωση του δελτίου Τύπου που εξέδωσε το μουσείο στις 3 Μαρτίου πως «ο νυν Πρόεδρος της Καλλιτεχνικής Επιτροπής, κύριος Κώστας Πράπογλου, αναλαμβάνει πλέον τη θέση του Καλλιτεχνικού Διευθυντή». Οπως είδαμε, ο Κ. Πράπογλου δεν είναι ο «νυν Πρόεδρος».
Στο ίδιο δελτίο Τύπου γίνεται λόγος για «πλήρωση της θέσης του καλλιτεχνικού διευθυντή». Στην πραγματικότητα, όσο κι αν αυτό μοιάζει παράλογο, τέτοια θέση δεν προβλέπεται από τον Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας (ΟΕΥ) του Μουσείου Νεοελληνικής Τέχνης Δήμου Ρόδου, μολονότι πρόκειται για το μουσείο που διαθέτει τη μεγαλύτερη συλλογή έργων νεοελληνικής τέχνης μετά την Εθνική Πινακοθήκη στην Αθήνα και στις συλλογές του περιλαμβάνονται έργα των σημαντικότερων δημιουργών της νεότερης ελληνικής τέχνης.
Το Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης του Δήμου Ρόδου συμπεριλαμβάνει στις συλλογές του περισσότερα από 1.500 έργα σχεδόν όλων των δημιουργών που διαμόρφωσαν το πρόσωπο της σημερινής ελληνικής ζωγραφικής (Μαλέας, Παρθένης, Θεόφιλος, Γουναρόπουλος, Κόντογλου, Λύτρας, Μπουζιάνης, Παπαλουκάς, Βασιλείου, Χατζηκυριάκος-Γκίκας, Εγγονόπουλος, Μόραλης, Σπυρόπουλος, Τσαρούχης, Γαΐτης, Κεσσανλής, Τέτσης, Φασιανός, Μπότσογλου κ.ά.). Το σύνολο των έργων δίνει την ευκαιρία για μια πλήρη εικόνα της εικαστικής δραστηριότητας της Ελλάδας με ζωγράφους που γεννήθηκαν από το 1863 και εξής. Στις συλλογές του μουσείου περιλαμβάνονται ακόμη έργα χαρακτικής, καθώς και πολλά γλυπτά, σχέδια και πολιτιστικά τεκμήρια.
Επιπλέον ερωτήματα
Στην επισήμανσή μας, της αντίφασης σχετικά με την πλήρωση μιας θέσης που δεν υφίσταται, η πρόεδρος του ΔΣ του μουσείου μάς απάντησε ότι η διατύπωση «καλλιτεχνικός διευθυντής» θα μπορούσε να είναι «έφορος» ή «διευθυντής», θέση που προβλέπεται από τον ΟΕΥ, διότι τέτοιες αρμοδιότητες θα έχει ο Κ. Πράπογλου με την ανάθεση που του έγινε αντί του ποσού των 20.000 ευρώ για ένα εξάμηνο (μέχρι τέλη Αυγούστου). Πρόσθεσε δε πως, όπως πράγματι ισχύει, ο πρόεδρος του ΔΣ έχει τη δυνατότητα για απευθείας αναθέσεις μέχρι αυτού του ποσού και για τόσο μικρό χρονικό διάστημα.
Στο σημείο όμως αυτό τα πράγματα δεν είναι τόσο ξεκάθαρα. Σύμφωνα με τον ΟΕΥ, ο έφορος/διευθυντής του μουσείου, πέραν του ότι η θέση του δεν μπορεί να καλυφθεί παρά μόνο με προκήρυξη και όχι με απευθείας ανάθεση, έχει αρμοδιότητες κατά βάση διοικητικές και οικονομικές, αλλά όχι καλλιτεχνικές.
Αντίθετα, η ανάθεση που έγινε στον Κ. Πράπογλου αναφέρεται σε επιμελητικά/επιστημονικά καθήκοντα σχετικά με τη φιλοξενία μιας έκθεσης του Ιδρύματος της Βουλής, με τον σχεδιασμό δύο ατομικών εκθέσεων και την επανέκθεση της μόνιμης συλλογής στον πρώτο όροφο του Νεστοριδείου Μελάθρου. Μάλιστα, στα καθήκοντα που του ανατίθενται περιλαμβάνονται, όπως ρητά αναφέρεται, και «Επιπρόσθετες Ευθύνες και Αρμοδιότητες Καλλιτεχνικού Διευθυντή (ongoing)» –όρος που παραπέμπει σε διαρκή καθήκοντα– οι οποίες εξειδικεύονται ως εξής: «1. Στρατηγικός Σχεδιασμός Εκθεσιακής Πολιτικής. 2. Αξιολόγηση και Επιλογή Προτάσεων. 3. Συμμετοχή στη Διαμόρφωση Δημόσιας Εικόνας και Επικοινωνιακής Πολιτικής. 4. Εκπροσώπηση και Δικτύωση του Μουσείου και 5. Στρατηγική Ενίσχυσης Επισκεψιμότητας, Επικοινωνίας και Προβολής του Μουσείου».
Τέλος, σημειώνουμε ότι η απόφαση ανάθεσης «Υπηρεσιών Ιστορικού Τέχνης», όπως αναγράφεται στο σχετικό έγγραφο, δεν αναφέρεται καν στο πρόσωπο του Κ. Πράπογλου, αλλά στην αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία (ΑΜΚΕ) «Artefact Athens» που ίδρυσε ο ίδιος, γεγονός που δημιουργεί πρόσθετα ερωτήματα. Για το θέμα αυτό η Σ. Καρδούλια υποστήριξε ότι η ανάθεση έγινε με αυτό τον τρόπο διότι οι περισσότεροι ιστορικοί τέχνης επιλέγουν την οδό της ΑΜΚΕ για λόγους φορολογικούς και πως δεν υπάρχει ζήτημα νομιμότητας. Το θέμα υπερβαίνει πάντως τα ζητήματα της τυπικής ή μη νομιμότητας. Είναι θέμα ουσίας: ο δρόμος που ακολουθήθηκε είναι ο ενδεδειγμένος για ένα τόσο σημαντικό μουσείο όπως αυτό της Νεοελληνικής Τέχνης του Δήμου Ρόδου;
Στάθης Γκότσης / documento news