Οι νησιωτικές κοινωνίες βιώνουν μια πρωτοφανή κρίση, καθώς ο αλόγιστος τουρισμός, η ανεξέλεγκτη οικειοποίηση φυσικών πόρων και η υποβάθμιση των δημόσιων υποδομών απειλούν την καθημερινότητα των κατοίκων. Παράλληλα, η υποστελέχωση της υγείας, της παιδείας και η απαξίωση της αυτοδιοίκησης ωθούν τη νεολαία στην απομάκρυνση. Απέναντι σε ένα αναπτυξιακό μοντέλο που σχεδιάζεται κεκλεισμένων των θυρών, οι τοπικές κοινωνίες αντιστέκονται, διεκδικώντας έναν ουσιαστικό δημόσιο διάλογο για ένα βιώσιμο και δίκαιο μέλλον με ασφάλεια και αξιοπρέπεια.
ΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΠΑΡΑΤΑΞΕΙΣ ΜΙΛΟΥΝ ΓΙΑ ΤΗ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ
Οι εξελίξεις στα νησιά μας είναι καταιγιστικές σε όλα τα επίπεδα που αφορούν το παρόν και το μέλλον τους. Ενδεικτικά:
- Η μονοδιάστατη οικονομική ανάπτυξη λόγω της “έκρηξης” του τουρισμού απειλεί να οδηγήσει στην υποβάθμιση της ζωής των μονίμων κατοίκων και κατ’ επέκταση της ποιότητας του ίδιου του τουριστικού προϊόντος
- Η επέλαση του εγχώριου και διεθνούς κεφαλαίου real estate έχει συμβάλλει στο τεράστιο στεγαστικό πρόβλημα που βιώνουν οι νησιωτικές κοινωνίες. Κυρίως όμως αλλοιώνει τα χαρακτηριστικά των νησιών, οδηγεί σε εκροή εσόδων από αυτά και τους αφαιρεί φυσικούς δημόσιους πόρους (νερό, παραλίες), ενώ οι εργασιακές συνθήκες γίνονται όλο και χειρότερες.
- Η εγκατάλειψη των υπόλοιπων παραγωγικών δραστηριοτήτων, όχι μόνο λόγω έλλειψης ειδικών πολιτικών (πχ. για τον αγροτικό τομέα, την κτηνοτροφία την αλιεία και τη μεταποίηση), αλλά και του τρόπου διαχείρισης των υφιστάμενων (Ταμείο Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας, διαχείριση φυσικών καταστροφών, ΟΠΕΚΕΠΕ, ζωικό κεφάλαιο κλπ) είναι φανερή
- Η υποβάθμιση των δημόσιων επενδύσεων και δαπανών για την παροχή υπηρεσιών δημοσίου συμφέροντος στα νησιά (υγεία, εκπαίδευση, μεταφορές, επικοινωνίες, ύδρευση, ενέργεια, διαχείριση στερεών και υγρών αποβλήτων), σε επίπεδο που να μη προσφέρει ασφάλεια και ποιότητα ζωής σε κατοίκους, αλλά και στον αυξανόμενο αριθμό επισκεπτών. Αυτό συμβαίνει γιατί επενδύσεις και λειτουργικές δαπάνες μειώνονται, αλλά ακόμη και όταν οι επενδύσεις είναι υπέρογκα υψηλές χωρίς το ανάλογο αποτέλεσμα λόγω του ανεξέλεγκτου τρόπου διάθεση τους μέσα από τη διόγκωση του κόστους των έργων
- Η συνεχιζόμενη υποβάθμιση της αυτοδιοίκησης σε ουσιαστικές αρμοδιότητες, ανθρώπινο δυναμικό και πόρους, ώστε να μη μπορεί να ανταποκριθεί ικανοποιητικά σε ό,τι αφορά στις υποθέσεις τοπικού συμφέροντος. Συνεπώς, οδηγείται στην «επαιτεία» των κυβερνητικών παραγόντων ή και ιδιωτών «χορηγών» και στη σταδιακή υποκατάσταση των δημοσίων υπηρεσιών από “αναπτυξιακές” εταιρείες.
Αυτό παρουσιάζεται ως «ανάπτυξη». Ένας μονόδρομος, χωρίς καν τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών μέσα από ουσιαστικές διαδικασίες αποτύπωσης της άποψη τους, για το ποια ανάπτυξη θέλουν. «Συμφέρει» να παραμείνουν σιωπηλές και πειθήνιες. Ευτυχώς, οι τοπικές κοινωνίες αντιστέκονται: στην Πάρο, Ρόδο, Κω, Ιο, Νάξο, Μήλο, Ζάκυνθο, Σαντορίνη, Κέα, Ιθάκη και στο Μεγανήσι, Στη Λέσβο και στη Χίο επίσης οι κάτοικοι ξεσηκώνονται γιατί δεν αποδέχονται το οικονομικό μέλλον που τους επιφυλάσσουν οι κυβερνητικές επιλογές και κατ’ επέκταση οι περιφερειακές αρχές. Οι αντιδράσεις πληθαίνουν γιατί οι κάτοικοι έχουν χάσει την πρόσβαση στον δημόσιο χώρο και στους φυσικούς πόρους, ενώ ταυτόχρονα βλέπουν καθημερινή υποβάθμιση των υπηρεσιών υγείας, παιδείας, μεταφορών, επικοινωνιών, πολιτισμού. Ταυτόχρονα, τα οφέλη του τουρισμού εγκαταλείπουν τα νησιά μαζί με τους τουρίστες, τους εργαζόμενους, τους μικρούς επιχειρηματίες μόλις τα φώτα σβήσουν.
Ως αποτέλεσμα τα νησιά εγκαταλείπονται από το πιο δυναμικό τους στοιχείο: οι νέοι -και ειδικά οι εκπαιδευμένοι- φεύγουν για να μη βιώσουν την ανασφάλεια των υποστελεχωμένων δομών υγείας και παιδείας, των νησιών που πνίγονται σε κάθε βροχή & καίγονται ανεξέλεγκτα σε κάθε πυρκαγιά, των ακριβών ναύλων και της χειμωνιάτικης απομόνωσης.
Και ενώ αυτή είναι η πραγματικότητα που βιώνουν οι νησιώτες και οι νησιώτισσες, οι περιφερειάρχες αντί να σχεδιάσουν το μέλλον μαζί την κοινωνία, μέσω ανοιχτών και ουσιαστικών διαβουλεύσεων, προτίμησαν να οργανώνουν φιέστες και να συντάσσουν «Χάρτες» με ευχολόγια περί βιωσιμότητας των νησιών, επικροτώντας τους κυβερνητικούς χειρισμούς. Απροκάλυπτα απαξιώνουν τη ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑ από πυλώνα του αναπτυξιακού προγραμματισμού. Ξεκάθαρα σχεδιάζουν το μέλλον των νησιών πίσω από κλειστές πόρτες.
Τώρα που ήρθε η ώρα να συνταχθεί το νέο Εθνικό και Περιφερειακό Εταιρικό Σχέδιο (ΕΠΕΣ), με καταληκτική ημερομηνία κατάθεσης προτάσεων από τους φορείς τις 20/11/2026, η Κυβέρνηση και οι Περιφερειακές Αρχές, υποβαθμίζουν τον αναπτυξιακό σχεδιασμό, μέσω της προσχηματικής ή απούσας διαβούλευσης του. Τον περιορίζουν σε μια υποχρεωτική, τυπική διαδικασία χωρίς ουσία, ενδιαφερόμενοι μόνο να συνεχίσουν με το ίδιο «αναπτυξιακό όραμα», που όπως φαίνεται και από τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια Τουρισμού, ΑΠΕ και Βιομηχανίας-Εφοδιαστικής Αλυσίδας, αφορά στην επέκταση των δραστηριοτήτων χωρίς όρια, με μόνο κριτήριο την κερδοφορία των επιχειρήσεων και όχι τη βιωσιμότητα των τόπων και την ευημερία των κατοίκων.
Αυτό πρέπει να τελειώσει εδώ.
- Τα νησιά μας αξίζουν ένα καλύτερο, βιώσιμο και ανθεκτικό μέλλον
- Οι νησιώτες και οι νησιώτισσες έχουν το δικαίωμα να ζουν στο νησί τους με ασφάλεια και αξιοπρέπεια.
- Οι πολίτες των νησιών αναζητούν ένα άλλο ισορροπημένο και βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης, όπου η ζωή χειμώνα και καλοκαίρι θα έχει ασφάλεια, αξιοπρέπεια, ποιότητα και προοπτική.
- Η αυτοδιοίκηση, ειδικά στα νησιά, πρέπει να έχει ρόλο σε όλα τα τοπικά θέματα και τα μέσα να τα αντιμετωπίζει
Είναι η ώρα να συζητήσουμε δημόσια για το όραμα παραμονής στα νησιά μας και τη στρατηγική, καθώς και τις συγκεκριμένες πολιτικές με τις οποίες αυτό το όραμα μπορεί να υλοποιηθεί.
Στο δρόμο αυτό δε θα είμαστε μόνοι μας: κάτοικοι, παραγωγοί, επιστήμονες, νέοι και νέες θα συνδράμουν για να χτίσουμε το αύριο.
Οι παρατάξεις:
«Ανοιχτοί Ορίζοντες στο Νότιο Αιγαίο»
«Η Κρήτη μας Αλλιώς»
«Αυτοδιοικητική Συνεργασία Αρχών για τα Ιόνια Νησιά – ΑΝΑΣΑ»