Πολιτική Ρευστότητα και Κρίση Εκπροσώπησης: Η φθορά των κομμάτων φέρνει την αμφισβήτηση
Η μετα-ευρωεκλογική πολιτική πραγματικότητα στην Ελλάδα σφραγίζεται από μια βαθιά κρίση εμπιστοσύνης. Οι κάλπες του 2024 δεν παγιώθηκαν απλώς ως ένα ορόσημο διαμαρτυρίας, αλλά αποτύπωσαν μια δομική αποξένωση σημαντικού τμήματος του εκλογικού σώματος από το κυβερνητικό σύστημα. Με τη δυσπιστία να αγγίζει ή και να ξεπερνά το 50% των πολιτών, το πολιτικό σκηνικό εισέρχεται σε φάση παρατεταμένης ρευστότητας, όπου οι τρεις βασικοί διεκδικητές της εξουσίας αδυνατούν —έως τώρα— να συγκροτήσουν πλειοψηφικό ρεύμα.
ΓΡΑΦΕΙ Η ΠΕΓΚΥ ΝΤΟΚΟΥ
Νέα Δημοκρατία: Διπλή Φθορά και Ιδεολογικός Κατακερματισμός
Η κυβερνητική παράταξη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σύνθετη εξίσωση φθοράς, η οποία υπερβαίνει τη συνήθη εκλογική κόπωση της δεύτερης τετραετίας:
- Απώλεια του Δεξιού Ακροατηρίου: Η αδυναμία οργανικής ενσωμάτωσης και εκλογικής συγκράτησης των δυνάμεων της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς —φαινομένου που χρονολογείται από το 2012— καθίσταται πλέον δομικό πρόβλημα.
- Αποσυσπείρωση του Κέντρου: Η ευρεία κοινωνική συμμαχία που διαμορφώθηκε το 2023 εμφανίζει σοβαρές ρωγμές, καθώς πλατιές μάζες ψηφοφόρων απομακρύνονται από την κυβερνητική πολιτική.
- Εσωκομματική Πίεση: Η αναμενόμενη συγκρότηση νέου πολιτικού σχηματισμού υπό τον Αντώνη Σαμαρά οξύνει την πολιτική κρίση, περιορίζοντας τα περιθώρια επαναπατρισμού διαρροών.
Σε κάθε περίπτωση μπορεί η ΝΔ να παραμένει ‘πρώτο κόμμα’ μέχρι τώρα (και σε όλες τις μετρήσεις), αλλά εάν στις εκλογές πέσει κάτω από το 30% θα σημειωθεί σοβαρή κρίση στο εσωτερικό του κόμματος αλλά και στην προεδρία, με δεδομένη και την ισχυρή αμφισβήτηση που δέχεται από το δίπολο Κώστα Καραμανλή – Αντώνη Σαμαρά, που πολύ σύντομα θα δούμε πώς θα εξελιχθεί στην πράξη.
ΠΑΣΟΚ: Το Έλλειμμα Ηγεμονικής Προοπτικής
Παρά την οργανωτική του ανασύνταξη, το ΠΑΣΟΚ δείχνει εγκλωβισμένο σε ποσοστά που δεν του επιτρέπουν να λειτουργήσει ως πειστικός εναλλακτικός πόλος διακυβέρνησης. Εάν στις επόμενες εκλογές παραμείνει στα ίδια, θα υπάρξει και σοβαρό πρόβλημα στην προεδρία καθώς ο Νίκος Ανδρουλάκης, θα μετράει συνεχείς εκλογικές ήττες χωρίς προοπτική εξουσίας ή πρωθυπουργίας.
- Διατηρούμενη Στασιμότητα: Από το 2012, το κόμμα αδυνατεί να ανακτήσει την παλαιά εκλογική του δυναμική, παραμένοντας καθηλωμένο σε επίπεδα μεσαίου σχηματισμού.
- Απώλεια της Δεύτερης Θέσης: Η θεσμική ευκαιρία που παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης στην αξιωματική αντιπολίτευση δεν κεφαλαιοποιήθηκε εκλογικά, με αποτέλεσμα την υποχώρηση στην τρίτη θέση μετά την αναδιάταξη των δυνάμεων στα αριστερά του.
ΕΛΑΣ: Τα Όρια της Ανασύνταξης υπό τον Αλέξη Τσίπρα
Η Ελληνική Αριστερά (ΕΛΑΣ) επιχειρεί να επαναπατρίσει το ακροατήριο της αξιωματικής αντιπολίτευσης του 2023, συναντά όμως αντικειμενικά όρια:
- Συσπείρωση χωρίς Διεύρυνση: Η επιρροή του σχηματισμού φαίνεται να εξαντλείται προς το παρόν στην αποκατάσταση των παλαιότερων ποσοστών του ΣΥΡΙΖΑ, χωρίς ενδείξεις υπέρβασης των ορίων αυτών.
- Το Στοίχημα της Προγραμματικής Πρότασης: Η μετάβαση από τη διαμαρτυρία στην προοπτική διακυβέρνησης θα κριθεί από την υποβολή του κυβερνητικού προγράμματος και τη βαθμολόγησή του από την κοινή γνώμη.
Οι παράμετροι και τα άλλα κόμματα
Μέσα σε αυτό το σκηνικό – ‘πάτσγουορκ’ (patchwork) υπάρχουν βεβαίως και τα κόμματα με μονοψήφια ποσοστά τα οποία θα παίξουν τον ρόλο τους. Απομένει, να δούμε πώς θα εξελιχθεί το σκηνικό μέχρι την κάλπη, ποια νέα κόμματα θα εμφανιστούν (Αντώνης Σαμαράς, Ηλίας Κασιδιάρης κ.λπ.) και πώς θα εκτιμηθεί η πρόθεση ψήφου στις εκλογές.
Από την άλλη υπάρχουν τα κόμματα που παραμένουν σε μια σταθερή πορεία όπως το ΚΚΕ, η Ελληνική Λύση και ίσως η Πλεύση Ελευθερίας –εάν δεν χάσει άλλους ψηφοφόρους.
Το Δομικό Έλλειμμα Αξιοπιστίας
Η αδυναμία των κομμάτων εξουσίας να μετατρέψουν την κοινωνική δυσαρέσκεια σε θετική ψήφο συνιστά το πυρήνα της τρέχουσας πολιτικής κρίσης. Όσο η αποχή και η απόρριψη κυριαρχούν, τόσο το σύστημα θα διολισθαίνει σε αστάθεια. Η κοινωνία απαιτεί εφαρμόσιμες λύσεις και απτές προοπτικές βελτίωσης. Το κρίσιμο διακύβευμα για το επόμενο διάστημα δεν είναι απλώς η κομματική επικράτηση, αλλά η ανάδειξη ενός πολιτικού φορέα ικανού να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στους θεσμούς και στη δυνατότητα διακυβέρνησης της χώρας.