Καταρρέουν οι κανόνες που διέπουν την παγκόσμια ναυτιλία, καθώς αποσταθεροποιούνται από τους πολέμους και από έναν αυξανόμενο «σκιώδη στόλο» που δρα εκτός της εποπτείας της Δύσης, όπως προειδοποίησαν οι μεγαλύτερες ναυτιλιακές χώρες του κόσμου.
Η ναυτιλιακή βιομηχανία προστατευόταν επί δεκαετίες από κανόνες που διασφαλίζουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και την ουδετερότητα των εμπορικών πλοίων, όμως η κατάρρευση αυτών των αρχών συνιστά σοβαρό κίνδυνο για το παγκόσμιο εμπόριο, σύμφωνα με ομάδα 18 ναυτιλιακών υπερδυνάμεων.
«Χωρίς το θαλάσσιο εμπόριο, οι εφοδιαστικές αλυσίδες θα κατακερματίζονταν και η παγκόσμια οικονομία όπως τη γνωρίζουμε θα έπαυε ξαφνικά να λειτουργεί» ανέφερε η ομάδα σε δήλωση που δημοσιεύτηκε νωρίτερα σήμερα Τρίτη.
Η μάχη για τον έλεγχο του Στενού του Χορμούζ, η πανδημία Covid-19 και ο σκιώδης στόλος που δημιουργήθηκε ως αποτέλεσμα των κυρώσεων των ΗΠΑ, της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου δεν αποτελούν «περιστασιακά σοκ», αλλά «ενδείξεις μιας διαρθρωτικής μεταβολής στο λειτουργικό περιβάλλον του παγκόσμιου εμπορίου» δήλωσε η Consultative Shipping Group (CSG), τα μέλη της οποίας αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου σε όρους χωρητικότητας.
Η δήλωση αποτελεί την πρώτη δημόσια παρέμβαση της CSG από την ίδρυσή της, πριν από περισσότερα από 60 χρόνια. Στα μέλη της ομάδας περιλαμβάνονται η Ελλάδα, η Σιγκαπούρη, η Δανία, η Ιαπωνία, ο Καναδάς, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ολλανδία και η Νότια Κορέα.
«Οι ναυτιλιακές διαδρομές μετατρέπονται ολοένα περισσότερο σε μέσα άσκησης επιρροής και πηγές κινδύνου» προειδοποίησε η CSG, προσθέτοντας ότι τα πρόσφατα γεγονότα καταδεικνύουν πόσο «εύθραυστο» μπορεί να είναι το σύστημα του θαλάσσιου εμπορίου.
Ο Μπράιαν Βέσελ, γενικός διευθυντής της Danish Maritime Authority, η οποία προεδρεύει της CSG, δήλωσε στους «Financial Times» ότι οι ναυτιλιακές χώρες προέβησαν σε αυτή τη σπάνια δημόσια δήλωση λόγω των εντεινόμενων ανησυχιών για τον κατακερματισμό του ναυτιλιακού τομέα και την υπονόμευση των προτύπων που έχει θεσπίσει ο International Maritime Organization (IMO), ο οργανισμός του ΟΗΕ που ρυθμίζει τη ναυτιλιακή βιομηχανία.
«Για δεκαετίες, οικοδομήσαμε το παγκόσμιο εμπόριο με την παραδοχή ότι τα πλοία μπορούν να μετακινούνται ελεύθερα διασχίζοντας σύνορα. Αυτή η παραδοχή βρίσκεται πλέον υπό πίεση» δήλωσε ο Βέσελ, προσθέτοντας: «Οι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο και οι παγκόσμιοι κανονισμοί που έχουμε θεσπίσει εδώ και πάρα πολλά χρόνια στον IMO θεωρήθηκαν δεδομένοι».
Περισσότερο από το 80% του παγκόσμιου εμπορίου μεταφέρεται διά θαλάσσης, με τα πλοία να λειτουργούν βάσει κανόνων που έχει θεσπίσει ο IMO. Ο οργανισμός δημιουργήθηκε επίσημα το 1948, όμως η ιδέα της διεθνούς διακυβέρνησης των ωκεανών ανάγεται στον 17ο αιώνα, όταν καθιερώθηκε για πρώτη φορά η έννοια του mare liberum ή «ελεύθερων θαλασσών».
Λόγω του ρόλου τους στο παγκόσμιο εμπόριο, τα πλοία έχουν καταστεί ολοένα και περισσότερο επιλέξιμοι στόχοι και «πιόνια» στις γεωπολιτικές μεθοδεύσεις.
Η Ρωσία, η Ουκρανία, οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν πλήξει εμπορικά πλοία κατά τη διάρκεια συγκρούσεων φέτος, ενώ η ευπάθεια των θαλάσσιων στενωπών έχει αναδειχθεί από τις προσπάθειες του Ιράν να εγκαθιδρύσει καθεστώς καταβολής τελών στο Στενό του Χορμούζ. Η Τεχεράνη δήλωσε τη Δευτέρα ότι μια συμφωνία με το Ομάν για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας μέσω της θαλάσσιας οδού, από την οποία προηγουμένως διακινούνταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου, βρίσκεται κοντά στην οριστικοποίησή της, ωστόσο ακόμη δεν είναι σαφές εάν θα επιβληθούν τέλη διέλευσης.
Πλοιοκτήτες και ναυτιλιακοί οργανισμοί έχουν δηλώσει ότι η επιβολή τέλους θα διαμόρφωνε ένα επικίνδυνο προηγούμενο, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει και άλλες χώρες που συνορεύουν με κρίσιμες θαλάσσιες στενωπούς να ακολουθήσουν το ίδιο παράδειγμα.
Την ίδια στιγμή, οι κυρώσεις των ΗΠΑ, της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου κατά της Ρωσίας και του Ιράν έχουν προκαλέσει την ταχεία ανάπτυξη ενός σκιώδους στόλου δεξαμενόπλοιων, ο οποίος πλέον αριθμεί περισσότερα από 1.500 πλοία, σύμφωνα με το TankerTrackers.com, σχεδόν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου στόλου δεξαμενόπλοιων. Σχεδόν όλα αυτά δεν διαθέτουν παραδοσιακά ασφαλιστήρια συμβόλαια.
Το καλοκαίρι, το «Caroline Bezengi», πλοίο του σκιώδους στόλου που μετέφερε περίπου 800.000 βαρέλια ρωσικού πετρελαίου, προσέκρουσε σε νάρκη τύπου limpet στα ανοιχτά του Ομάν χωρίς παραδοσιακή ασφάλιση προστασίας και αποζημίωσης (P&I), γεγονός που ενδέχεται να αφήσει την κυβέρνηση του Ομάν αντιμέτωπη με κόστος εκατομμυρίων δολαρίων που συνδέεται με την επιχείρηση καθαρισμού.
mikrometoxos