Ομόφωνο «πράσινο φως» στην επόμενη φάση του μεγάλου έργου – Χατζημάρκος: «Ακούμε μόνο ψέματα για τον ΦΟΔΣΑ» – Η αποκατάσταση του ΧΥΤΑ Κω, η μεταφορά των απορριμμάτων της Καλύμνου και το μεγάλο στοίχημα της μείωσης των απορριμμάτων
ΓΡΑΦΕΙ Η ΕΙΡΗΝΗ ΧΑΛΚΙΤΗ
Με ομόφωνες αποφάσεις προχώρησε η 11η συνεδρίαση της Περιφερειακής Επιτροπής Νοτίου Αιγαίου, που πραγματοποιήθηκε σήμερα, Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου, μέσω τηλεδιάσκεψης, με την παρουσία και των εννέα μελών της.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν τα μεγάλα έργα διαχείρισης απορριμμάτων στα νησιά, με ιδιαίτερο βάρος να δίνεται στο ΣΔΙΤ Κω – Καλύμνου. Η Επιτροπή ενέκρινε το τεύχος πρόσκλησης συμμετοχής σε διάλογο της Β΄ φάσης του διεθνούς διαγωνισμού για τις Μονάδες Ολοκληρωμένης Ανακύκλωσης και Ανάκτησης Αποβλήτων των δύο νησιών, καθώς και τον ορισμό της Επιτροπής Διαγωνισμού.
Το έργο αποτελεί ένα από τα τέσσερα ΣΔΙΤ διαχείρισης απορριμμάτων που προωθεί η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, μαζί με τις αντίστοιχες υποδομές σε άλλα νησιά, μεταξύ των οποίων η Μύκονος, η Σύρος και η Πάρος. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του έργου Κω-Καλύμνου, προβλέπονται στη μεν Κω Μονάδα Ανακύκλωσης και Ανάκτησης Απορριμμάτων και ΧΥΤΥ, στη δε Κάλυμνο Μονάδα Προεπεξεργασίας Ανακύκλωσης και Ανάκτησης. Η σύμβαση προβλέπει διάρκεια έως 27 έτη και ο προϋπολογισμός ανάπτυξης του έργου ανέρχεται σε 110 εκατ. ευρώ.
Ο Περιφερειάρχης Γιώργος Χατζημάρκος χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την ταχύτητα με την οποία προχωρούν οι διαδικασίες, επισημαίνοντας ότι και τα τέσσερα έργα οδηγούνται στη Β΄ φάση πολύ γρήγορα σε σχέση με όσα συνέβαιναν στο παρελθόν.
Από την απόφαση του διαγωνισμού στον ΧΥΤΑ της Κω
Η συζήτηση, ωστόσο, δεν έμεινε στη διαδικασία του διαγωνισμού. Με αφορμή τη μεταφορά των απορριμμάτων της Καλύμνου στην Κω, ο κ. Χατζημάρκος έκανε εκτενή αναφορά στην κατάσταση στην οποία, όπως υποστήριξε, βρισκόταν ο ΧΥΤΑ Κω όταν η Περιφέρεια ανέλαβε να παρέμβει. Περιέγραψε μια υποδομή χωρίς τις αναγκαίες συνθήκες λειτουργίας, χωρίς επαρκή εξοπλισμό, χωρίς ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης στραγγισμάτων και με τα απορρίμματα να έρχονται, όπως ανέφερε, σε άμεση επαφή με το έδαφος.
Όπως είπε, η Περιφέρεια προχώρησε σε πλήρη αποκατάσταση, με κόστος περίπου μισό εκατομμύριο ευρώ και πλέον, ώστε ο ΧΥΤΑ να καταστεί λειτουργικός. Ανέφερε ακόμη ότι σήμερα υπάρχουν κανόνες λειτουργίας, ζύγιση στην είσοδο, μέτρα πυροπροστασίας και μέριμνα για τα στραγγίσματα.
«Γιατί εμείς το προχωρήσαμε; Γιατί έχουμε αίσθημα καθήκοντος», ήταν, σύμφωνα με την τοποθέτησή του, το βασικό επιχείρημα του Περιφερειάρχη.
Ο ίδιος έθεσε παράλληλα το ερώτημα γιατί, ενώ οι πολίτες της Κω κατέβαλλαν δημοτικά τέλη, δεν είχαν προηγηθεί εγκαίρως οι αναγκαίες παρεμβάσεις που προβλέπονται για μια οργανωμένη υποδομή διαχείρισης απορριμμάτων.
«Δυστυχώς για τον ΦΟΔΣΑ ακούμε μόνο ψέματα»
Η συζήτηση πήρε και έντονα πολιτικό χαρακτήρα. Ο κ. Χατζημάρκος, αναφερόμενος στις αντιδράσεις για τη μεταφορά των απορριμμάτων της Καλύμνου στην Κω, μίλησε για «λαϊκισμό» που έχει αναπτυχθεί γύρω από το θέμα και υποστήριξε ότι δημιουργείται μια λογική του τύπου «εμείς έχουμε δικαίωμα να μολύνουμε τον τόπο μας, αλλά εσείς δεν έχετε δικαίωμα να μολύνετε τον τόπο μας».
Παράλληλα άσκησε κριτική σε περιβαλλοντικές οργανώσεις που αντιδρούν στη σημερινή κατάσταση, θέτοντας το ερώτημα πού βρίσκονταν όταν, σύμφωνα με τον ίδιο, υπήρχαν σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία της χωματερής. «Σε τι αντιδράσατε; Στην αποκατάσταση που κάναμε;» διερωτήθηκε, ενώ χαρακτηριστικά ανέφερε: «Έχετε ακούσει περιβαλλοντική οργάνωση να κινείται κατά της προστασίας του περιβάλλοντος;»
Ο Περιφερειάρχης υποστήριξε ακόμη ότι «δυστυχώς για τον ΦΟΔΣΑ ακούμε μόνο ψέματα», χρησιμοποιώντας την περίπτωση της Κω ως χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Η Κάλυμνος πληρώνει – όσο λιγότερα απορρίμματα, τόσο μικρότερο το κόστος
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η οικονομική διάσταση της μεταφοράς των απορριμμάτων. Όπως εξηγήθηκε, η Κάλυμνος καταβάλλει το μέρος του κόστους λειτουργίας του ΧΥΤΑ Κω που της αναλογεί, με βάση την ποσότητα των απορριμμάτων που οδηγούνται στην υποδομή.
Η μεταφορά των απορριμμάτων της Καλύμνου στην Κω ξεκίνησε στις 6 Ιουνίου 2026, ενώ σύμφωνα με τον κ. Χατζημάρκο η σχετική άδεια αφορά συγκεκριμένα ποσότητα έως 6.000 τόνους. Ο Περιφερειάρχης εκτίμησε ότι, με βάση τις ποσότητες που μεταφέρθηκαν κατά τους τρεις θερινούς μήνες αιχμής, το συγκεκριμένο όριο επαρκεί.
Εδώ όμως βρίσκεται και ένα από τα κρίσιμα ζητήματα για την Κάλυμνο. Ακόμη και αν τελικά δεν προσεγγιστεί το ανώτατο όριο των 6.000 τόνων, η ανάγκη για μείωση των απορριμμάτων παραμένει. Και όχι μόνο για περιβαλλοντικούς λόγους. Όσο λιγότερα απορρίμματα φτάνουν στον ΧΥΤΑ Κω, τόσο μικρότερο θα είναι και το κόστος που αναλογεί στην Κάλυμνο και κατ’ επέκταση στους Καλύμνιους πολίτες.
Το ΣΔΙΤ δεν μπορεί να είναι άλλοθι για αδράνεια
Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο ερώτημα της επόμενης ημέρας. Η δημιουργία των νέων μονάδων μέσω ΣΔΙΤ είναι αναμφίβολα ένα μεγάλο βήμα για την οριστική αντιμετώπιση του προβλήματος. Το έργο Κω – Καλύμνου έχει σχεδιαστεί ακριβώς για να δημιουργήσει οργανωμένες υποδομές ανακύκλωσης, ανάκτησης και διαχείρισης απορριμμάτων.
Μέχρι όμως να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες, να κατασκευαστούν και να λειτουργήσουν οι εγκαταστάσεις, υπάρχει η ενδιάμεση περίοδος. Και σε αυτή την περίοδο η δημοτική αρχή δεν μπορεί να επαναπαυθεί. Η μείωση των απορριμμάτων πρέπει να γίνει πραγματικός στόχος. Χρειάζονται δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών, ουσιαστική προώθηση της κομποστοποίησης, ενίσχυση της ανακύκλωσης και καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων υποδομών.
Σήμερα, το ζήτημα της ανακύκλωσης, ιδιαίτερα των πλαστικών, εξακολουθεί να χρειάζεται ενίσχυση. Το γεγονός ότι λειτουργεί μόλις ένα «σπιτάκι ανακύκλωσης» δεν φαίνεται να αρκεί για τις ανάγκες του νησιού, ενώ έχουν παρουσιαστεί και προβλήματα στη λειτουργία του. Το ίδιο ισχύει για την κομποστοποίηση. Δεν αρκεί να υπάρχουν κομποστοποιητές. Χρειάζεται να χρησιμοποιούνται.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να βρεθεί χώρος για να πάνε τα σκουπίδια. Το ζητούμενο είναι να παράγουμε λιγότερα σκουπίδια.
Η ευθύνη μέχρι να έρθουν τα εργοστάσια
Το νέο ΣΔΙΤ δίνει στην Κω και την Κάλυμνο μια προοπτική που μέχρι σήμερα έλειπε: ένα οργανωμένο σύστημα διαχείρισης απορριμμάτων με σύγχρονες υποδομές. Η επίσημη περιγραφή του έργου προβλέπει μελέτη, χρηματοδότηση, κατασκευή, συντήρηση, τεχνική διαχείριση και λειτουργία των υποδομών για έως 27 χρόνια.
Μέχρι όμως να γίνει αυτή η μετάβαση, το βάρος πέφτει και στην καθημερινή διαχείριση. Η Κάλυμνος έχει πλέον έναν επιπλέον λόγο να μειώσει τα απορρίμματά της: κάθε τόνος που δεν θα οδηγηθεί στον ΧΥΤΑ Κω είναι ένας τόνος λιγότερος για διαχείριση και ένα κόστος που δεν θα χρειαστεί να καταβληθεί.
Γι’ αυτό και η σημερινή απόφαση της Περιφερειακής Επιτροπής δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστεί μόνο ως ένα ακόμη διοικητικό βήμα προς την κατασκευή των εργοστασίων. Θα πρέπει να αποτελέσει και αφετηρία για το επόμενο ερώτημα:
Τι κάνει σήμερα η Κάλυμνος για να χρειάζεται αύριο όσο το δυνατόν λιγότερο χώρο, λιγότερη μεταφορά και λιγότερα χρήματα για τα απορρίμματά της;
Η Β΄ φάση του ΣΔΙΤ προχωρά. Το μεγάλο στοίχημα, όμως, είναι να προχωρήσει ταυτόχρονα και η ίδια η κοινωνία προς ένα μοντέλο όπου τα απορρίμματα θα μειώνονται, θα ανακυκλώνονται και θα αξιοποιούνται και δεν θα μεταφέρονται απλώς από το ένα νησί στο άλλο.