Κάλυμνος: Ο γόρδιος δεσμός των απορριμμάτων, η απαλλοτρίωση του ΧΑΔΑ και η ανάγκη να μη χαθεί άλλη μια ευκαιρία
ΓΡΑΦΕΙ Η ΕΙΡΗΝΗ ΧΑΛΚΙΤΗ
Μια μακρά ιστορία, ένα κρίσιμο Δημοτικό Συμβούλιο και διαφορετικές προσεγγίσεις για την επόμενη ημέρα. Το ζητούμενο πλέον είναι να προχωρήσει μια νόμιμη, οριστική και περιβαλλοντικά ουσιαστική λύση.
Η διαχείριση των απορριμμάτων αποτελεί εδώ και πολλά χρόνια ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της Καλύμνου. Ένα ζήτημα που απασχόλησε διαδοχικές δημοτικές αρχές, συνοδεύτηκε από σχεδιασμούς και προσπάθειες που δεν ολοκληρώθηκαν και εξακολουθεί να αναζητά την οριστική του λύση.
Η υπόθεση της απαλλοτρίωσης της έκτασης του παλιού ΧΑΔΑ στα Γιαννοχώραφα επαναφέρει με έντονο τρόπο αυτή τη μακρά εκκρεμότητα. Η συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου της 2ας Νοεμβρίου ανέδειξε τη σημασία της απόφασης, αλλά και τις διαφορετικές απόψεις για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να προχωρήσει η διαδικασία.
Το διακύβευμα, ωστόσο, είναι πολύ μεγαλύτερο από μια πολιτική αντιπαράθεση. Η Κάλυμνος χρειάζεται επιτέλους μια λύση που θα δώσει τέλος σε ένα πρόβλημα το οποίο μεταφέρεται από τη μία δημοτική περίοδο στην επόμενη.
Μια ιστορία που δεν πρέπει να επαναληφθεί
Η Κάλυμνος έχει ήδη πληρώσει ακριβά τις καθυστερήσεις στον σχεδιασμό των υποδομών διαχείρισης απορριμμάτων.
Η προσπάθεια κατασκευής ΧΥΤΑ, που ξεκίνησε επί δημαρχίας Γιώργου Ρούσσου, αποτελούσε μια σημαντική προσπάθεια να αποκτήσει το νησί οργανωμένη υποδομή διαχείρισης απορριμμάτων. Με την παραχώρηση από το Δημόσιο της έκτασης για την κατασκευή του έργου, οι διαδικασίες είχαν προχωρήσει και η Κάλυμνος θα μπορούσε ήδη από τότε να έχει αποκτήσει τη λύση που αναζητά μέχρι σήμερα. Ωστόσο, το έργο εγκλωβίστηκε σε περιουσιακές διαφωνίες, αντιπαραθέσεις και δικαστικές εμπλοκές, με αποτέλεσμα να μην ολοκληρωθεί ποτέ.
Είναι ένα ιστορικό προηγούμενο που πρέπει να προβληματίσει όλους, καθώς σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα το νησί εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπο με προβλήματα που σχετίζονται με την εξασφάλιση της έκτασης και της πρόσβασης στον χώρο.
Αυτό που πρέπει να αποφευχθεί πάση θυσία είναι να επαναληφθεί η ίδια κατάσταση: μια ακόμη προσπάθεια να θυσιαστεί στον βωμό των αντιπαραθέσεων και των πολιτικών σκοπιμοτήτων, με τελικό χαμένο την ίδια την Κάλυμνο.
Το Δημοτικό Συμβούλιο και οι διαφορετικές προσεγγίσεις
Στη συνεδρίαση της 2ας Νοεμβρίου, η δημοτική αρχή του Γιάννη Μαστροκούκου υποστήριξε την αναγκαστική απαλλοτρίωση της έκτασης του πρώην ΧΑΔΑ και τμήματος του δρόμου πρόσβασης, προκειμένου να εξασφαλιστούν οι προϋποθέσεις για την περιβαλλοντική αποκατάσταση του χώρου.
Ο δήμαρχος ανέφερε ότι είχαν προηγηθεί προσπάθειες συνεννόησης με τους ιδιοκτήτες και ότι εξετάστηκαν λύσεις όπως η αγορά ή η μίσθωση, χωρίς να επιτευχθεί συμφωνία. Η δημοτική αρχή παρουσίασε την απαλλοτρίωση ως αναγκαία επιλογή για να μπορέσει ο Δήμος να προχωρήσει.
Στη συζήτηση τέθηκε και η νομική διάσταση της υπόθεσης, με τον νομικό σύμβουλο του Δήμου να εξηγεί το πλαίσιο στο οποίο μπορεί να στηριχθεί μια αναγκαστική απαλλοτρίωση για λόγους δημόσιας ωφέλειας και προστασίας του περιβάλλοντος. Η έκταση που αφορά η διαδικασία περιλαμβάνει τόσο τον χώρο του πρώην ΧΑΔΑ όσο και τμήμα της οδού πρόσβασης.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής της μείζονος μειοψηφίας Γιάννης Γαλουζής εξέφρασε επιφυλάξεις, εστιάζοντας κυρίως στον χρόνο που ενδέχεται να απαιτηθεί για την ολοκλήρωση μιας διαδικασίας απαλλοτρίωσης και υποστηρίζοντας την επιλογή της αγοράς.
Ο Γιώργος Μαύρος διαφώνησε επίσης με την προτεινόμενη λύση, θέτοντας ερωτήματα για τον χρόνο επιλογής της και επισημαίνοντας ότι θα έπρεπε να εξεταστούν περισσότερο εναλλακτικές δυνατότητες, όπως η αγορά, η μίσθωση ή κάποια συμφωνία χρήσης. Στη συζήτηση καταγράφηκαν διαφορετικές εκτιμήσεις για το κατά πόσο η απαλλοτρίωση αποτελεί την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη επιλογή.
Παράλληλα, υπήρξε και η αντίδραση από την πλευρά ιδιοκτήτη της έκτασης, ο οποίος εξέφρασε τη διαφωνία του με την πώληση και ανέφερε ότι οι ιδιοκτήτες επιθυμούσαν να προχωρήσουν οι ίδιοι σε αποκατάσταση και φύτευση του χώρου.
Η συζήτηση διεξήχθη σε υψηλούς τόνους, αποτυπώνοντας τη σοβαρότητα αλλά και την πολιτική διάσταση του ζητήματος. Η πρόταση της δημοτικής αρχής εγκρίθηκε τελικά με 13 ψήφους υπέρ, ενώ καταγράφηκαν οι διαφωνίες και οι διαφορετικές τοποθετήσεις των παρατάξεων.
Η απόφαση αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την έναρξη της διαδικασίας. Δεν σημαίνει, όμως, ότι το πρόβλημα λύθηκε. Από εδώ και πέρα θα κριθεί στην πράξη αν η επιλογή αυτή μπορεί να προχωρήσει νόμιμα, αποτελεσματικά και χωρίς νέες περιπέτειες.
Η ευθύνη για την αποκατάσταση
Στην υπόθεση έχει παρέμβει δημόσια και ο Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζημάρκος, ο οποίος έχει θέσει ξεκάθαρα την ανάγκη αποκατάστασης της παλιάς χωματερής, επισημαίνοντας παράλληλα την ευθύνη του Δήμου να προωθήσει τη διαδικασία.
Η θέση αυτή αναδεικνύει ότι η αποκατάσταση του ΧΑΔΑ δεν είναι απλώς μια ακόμη εκκρεμότητα της τοπικής πολιτικής αντιπαράθεσης. Είναι μια περιβαλλοντική υποχρέωση που πρέπει να αντιμετωπιστεί με συγκεκριμένο σχεδιασμό, συνεργασία και αξιοποίηση κάθε διαθέσιμης δυνατότητας.
Ο δήμαρχος επανήλθε στο θέμα και την επόμενη ημέρα με συνέντευξη Τύπου, δίνοντας τη δική του εικόνα για την απόφαση και τις προοπτικές της. Το κρίσιμο, ωστόσο, είναι πλέον η υλοποίηση όσων αποφασίστηκαν και η εξασφάλιση μιας πραγματικής λύσης.
Από τις αποφάσεις στην υλοποίηση
Η απαλλοτρίωση δεν ισοδυναμεί με την ολοκλήρωση της περιβαλλοντικής αποκατάστασης. Αποτελεί ένα σημαντικό διαδικαστικό βήμα, το οποίο πρέπει να ακολουθηθεί από τις απαραίτητες εγκρίσεις, μελέτες, χρηματοδότηση και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Η λύση που θα προχωρήσει πρέπει να είναι απολύτως σύννομη, να σέβεται τα δικαιώματα των ιδιοκτητών και να μην αφήνει περιθώρια για νέες νομικές εμπλοκές. Κυρίως, πρέπει να οδηγεί σε πραγματικό περιβαλλοντικό αποτέλεσμα.
Οι διαφορετικές απόψεις στο Δημοτικό Συμβούλιο είναι θεμιτές. Η κριτική και οι εναλλακτικές προτάσεις αποτελούν μέρος της δημοκρατικής λειτουργίας. Από την άλλη πλευρά, η δημοτική αρχή έχει πλέον την ευθύνη να αποδείξει ότι η επιλογή που εγκρίθηκε μπορεί να εφαρμοστεί και να φέρει αποτέλεσμα.
Δεν υπάρχει περιθώριο για έναν ακόμη κύκλο αποφάσεων που θα μείνουν στα χαρτιά. Η Κάλυμνος χρειάζεται μια βιώσιμη λύση στη διαχείριση των απορριμμάτων και την αποκατάσταση του παλιού ΧΑΔΑ, χωρίς άλλες αναβολές.
Ο Γόρδιος δεσμός πρέπει επιτέλους να λυθεί
Η υπόθεση των απορριμμάτων της Καλύμνου μοιάζει με έναν Γόρδιο δεσμό που δημιουργήθηκε μέσα από χρόνια καθυστερήσεων, πολιτικών αντιπαραθέσεων, ατελέσφορων προσπαθειών και εκκρεμοτήτων που δεν αντιμετωπίστηκαν εγκαίρως.
Η πρόσφατη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου μπορεί να αποτελέσει μια νέα αφετηρία. Το αν θα αποδειχθεί αποτελεσματική επιλογή θα φανεί από την πορεία της διαδικασίας, την ταχύτητα με την οποία θα προχωρήσει και, κυρίως, από το αν θα οδηγήσει στην αποκατάσταση του χώρου.
Η Κάλυμνος έχει χάσει ήδη πολύτιμο χρόνο. Το περιβάλλον, η δημόσια υγεία και η ποιότητα ζωής των κατοίκων δεν επιτρέπουν άλλες καθυστερήσεις.
Δεν έχει τόση σημασία ποια παράταξη θα δικαιωθεί τελικά στην πολιτική αντιπαράθεση. Σημασία έχει να δικαιωθεί η ίδια η Κάλυμνος. Και αυτή τη φορά, ο Γόρδιος δεσμός των απορριμμάτων πρέπει επιτέλους να λυθεί.