Κάλυμνος: Η παράδοση ξαναβρίσκει τη θέση της στο σήμερα, μέσα από τα μάτια της Νίκης Ρεΐση και της Μαρίας Χατζηχριστοδούλου
ΓΡΑΦΕΙ Η ΕΙΡΗΝΗ ΧΑΛΚΙΤΗ
Μια έκθεση διαφορετική από τις άλλες, εκεί όπου η καλύμνικη φορεσιά συναντά τη σύγχρονη δημιουργία και η ζωγραφική ταξιδεύει στη Μεσόγειο, στους μύθους και στη φύση. Η Νίκη Ρεΐση και η Μαρία Χατζηχριστοδούλου ένωσαν τις δημιουργικές τους διαδρομές και μας χάρισαν μια παρουσίαση γεμάτη χρώμα, ιστορία και συναίσθημα.
Στην εκπνοή της έκθεσης, δυο μόλις ημέρες πριν κατεβάσει αυλαία, επισκεφθήκαμε τον όμορφο χώρο του νεοκλασικού κτιρίου της οικογένειας Καμπουράκη, που βρίσκεται σε διαδικασία ανακαίνισης. Έναν χώρο που, με έναν τρόπο σχεδόν ποιητικό, φιλοξένησε δύο διαφορετικές μορφές τέχνης, οι οποίες τελικά αποδείχθηκαν πολύ πιο κοντά απ’ όσο θα περίμενε κανείς.
Από τη μία, η παράδοση της Καλύμνου μέσα από σύγχρονα ενδύματα. Από την άλλη, η Μεσόγειος, η φύση, οι θρύλοι και η πολιτιστική μας κληρονομιά μέσα από τη ζωγραφική. Και στη μέση, δύο δημιουργοί που απέδειξαν πως όταν υπάρχει αγάπη για αυτό που κάνεις, η παράδοση δεν μένει πίσω, μεταμορφώνεται και συνεχίζει να ζει.
Από το καλύμνικο καβάδι… σε ένα ένδυμα του σήμερα
Η ιδέα της Νίκης Ρεΐση δεν γεννήθηκε τώρα. Υπήρχε μέσα της εδώ και χρόνια. Μια σκέψη που περίμενε την κατάλληλη στιγμή για να πάρει μορφή, καθώς η ίδια ήθελε να δει στοιχεία της καλύμνικης παραδοσιακής φορεσιάς να περνούν στη σύγχρονη ένδυση. Οι συγκυρίες, όμως, δεν είχαν επιτρέψει μέχρι σήμερα να γίνει πράξη.
Η συζήτηση με τη Θεμελίνα Γερακιού αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα. Εκείνη δημιούργησε τα πρώτα δείγματα και συνέβαλε καθοριστικά ώστε η αρχική ιδέα να αποκτήσει υπόσταση και να οδηγήσει τελικά στη συγκεκριμένη έκθεση.
Και κάπως έτσι, στοιχεία της παράδοσής μας, το καλύμνικο καβάδι, οι γραμμές, οι τρόποι ραφής, τα υφάσματα, τα χρώματα και οι λεπτομέρειες της παραδοσιακής φορεσιάς, βγήκαν από το παρελθόν και πέρασαν στο σήμερα. Όχι ως μουσειακά αντικείμενα, αλλά ως ρούχα που μπορούν να φορεθούν.
Ένα από τα πιο όμορφα στοιχεία της προσπάθειας είναι ότι κάθε κομμάτι είναι μοναδικό. Δεν υπάρχει η λογική της μαζικής παραγωγής. Κάθε ένδυμα έχει τη δική του ταυτότητα, τη δική του δουλειά, τη δική του ιστορία.
Πίσω από κάθε δημιουργία υπάρχει και η γνώση ανθρώπων που γνωρίζουν καλά την τέχνη της ραφής. Καλυμνιές μοδίστρες ανέλαβαν την κατασκευή των ενδυμάτων, μεταφέροντας πάνω στα σχέδια τη γνώση που έχει περάσει από γενιά σε γενιά. Γνωρίζουν πώς ράβεται η παραδοσιακή φορεσιά, γνωρίζουν τις τεχνικές, τις λεπτομέρειες, τις απαιτήσεις της κατασκευής. Δεν πρόκειται απλώς για σύγχρονα ρούχα «με έμπνευση» από την παράδοση. Είναι μια προσπάθεια όπου η ίδια η παράδοση, η τεχνική και η μνήμη της φορεσιάς περνούν μέσα από τα χέρια των ανθρώπων της Καλύμνου και αποκτούν νέα μορφή.
«Η Μεσόγειος» της Μαρίας Χατζηχριστοδούλου
Στον ίδιο χώρο, ένας διαφορετικός κόσμος ξεδιπλώνεται μέσα από τα έργα της Μαρίας Χατζηχριστοδούλου. Η ζωγραφική για εκείνη είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια καλλιτεχνική ενασχόληση. Είναι μια παλιά παιδική αγάπη. Μια σχέση που την ακολουθεί στον χρόνο, την ξεκουράζει, την ηρεμεί και προηγείται, όπως η ίδια μας είπε, πολλών άλλων ενδιαφερόντων της.
Και όταν μιλά για την έμπνευσή της, η απάντηση μοιάζει σχεδόν αυτονόητη για έναν άνθρωπο που έχει μεγαλώσει μέσα στο ελληνικό φως. Η Μεσόγειος, τα νησιά, η θάλασσα, τα χρώματα, οι ομορφιές του τόπου μας, όλα εκείνα που κάνουν τη Μεσόγειο μοναδική, αλλά και όλα εκείνα που κουβαλούν ιστορία.
Στα έργα της συναντά κανείς αναφορές στην παράδοση από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, στους μύθους και στους θρύλους, στη φύση, σε αρχαίους, ρωμαϊκούς και μινωικούς κήπους, στα λουλούδια, στα πουλιά και στα δέντρα.
Ξεχωριστή θέση είχε και η αναφορά στο Κέρας της Αμάλθειας, ένα έργο που κέντρισε το ενδιαφέρον μας. Το πρωτότυπο βρίσκεται πλέον σε ιδιωτική συλλογή, όμως η παρουσία του ως θεματικής αναφοράς στην έκθεση ήταν αρκετή για να ανοίξει ένα ακόμη παράθυρο στον κόσμο της δημιουργού. Ακόμη και η τέχνη του τραπεζιού, το Art de la Table, γίνεται μέρος αυτής της εικαστικής διαδρομής.
Δύο διαφορετικοί δρόμοι, μία κοινή αγάπη
Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο ενδιαφέρον στοιχείο αυτής της έκθεσης. Η Νίκη Ρεΐση κοιτάζει προς την παράδοση μέσα από το ύφασμα, τη ραφή και το ένδυμα. Η Μαρία Χατζηχριστοδούλου κοιτάζει προς την ίδια πολιτιστική μνήμη μέσα από το χρώμα, τον καμβά, τη φύση και τον μύθο. Δύο διαφορετικοί δρόμοι, που συναντήθηκαν σε έναν κοινό τόπο: στην αγάπη για όσα μας συνδέουν με τον τόπο μας.
Η έκθεση αγκαλιάστηκε με ιδιαίτερη θέρμη και ενθουσιασμό. Οι δημιουργίες, τόσο στο κομμάτι της ένδυσης όσο και στη ζωγραφική, κέρδισαν το ενδιαφέρον των επισκεπτών και αρκετά από τα έργα και τις δημιουργίες βρήκαν ήδη τον δρόμο τους προς νέες ιδιωτικές συλλογές.
Η έκθεση ολοκληρώνεται, όμως η συνεργασία των δύο δημιουργών φαίνεται πως μόλις ξεκίνησε. Η ανταπόκριση του κόσμου, η κοινή τους διάθεση για δημιουργία και η διαφορετική αλλά τόσο αρμονική προσέγγισή τους αφήνουν ανοιχτό τον δρόμο για μια συνέχεια. Σίγουρα στο μέλλον θα δούμε μια ακόμη κοινή παρουσίαση.
Τελικά, μέσα από τα χέρια ανθρώπων που αγαπούν πραγματικά αυτό που κάνουν, η παράδοση φαίνεται πως έχει ακόμη πολλά να μας πει… Η παράδοσή μας μπορεί να αναπνέει, να αλλάζει, να εξελίσσεται και να παραμένει ζωντανή.
Δείτε στο βίντεο του News-Politics.gr το ρεπορτάζ μας από την έκθεση και όσα μας είπαν στην κάμερα η Νίκη Ρεΐση και η Μαρία Χατζηχριστοδούλου για τις δημιουργίες, τις πηγές έμπνευσής τους και τη συνεργασία που ανοίγει έναν νέο δημιουργικό δρόμο.
ΒΙΝΤΕΟ