Αψηφώντας τα άγρια βέλη που έχει δεχτεί σε πολλαπλά επίπεδα, η βιογραφία του Γιάννη Σμαραγδή για τον Ιωάννη Καποδίστρια «καλπάζει» στο box office ως μία από τις πιο επιτυχημένες ταινίες όλων των εποχών, με την προοπτική να αγγίξει τα 780 χιλ. εισιτήρια.
Eίμαι ο τελευταίος άνθρωπος στην γη που θα κατακρίνει κάποιον που δεν συμφωνεί μαζί μου. Όχι μόνο το δικαίωμα της άλλης άποψης αλλά και ο σεβασμός απέναντί της, αποτελούν βασικές αρχές της δημοκρατίας.
Επομένως με κάθε σεβασμό θα ακούσω όλα τα αρνητικά σχόλια για την ταινία «Καποδίστριας» του Γιάννης Σμαραγδή, απέναντι στην οποία στέκομαι υπέρ χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν έχω τις αντιρρήσεις μου ή ότι δεν βρήκα μέσα στη ταινία κάποια πράγματα που θεωρώ ότι θα έπρεπε να λείπουν (τα οποία και διατύπωσα στην ενυπόγραφη κριτική μου).
Και όχι μόνο θα ακούσω τις αντίθετες με τις δικές μου απόψεις αλλά θα σκεφτώ και θα επεξεργαστώ τα όσα ακούσω και θα τους δώσω σημασία. Όπως έχω ήδη κάνει μετά από συνομιλίες με ανθρώπους που είδαν την ταινία και δεν τους άρεσε.
Μια παρένθεση εδώ. Αυτό το τελευταίο είναι σημαντικό. Θα δεχτώ και θα ακούσω με κάθε προσμονή ένα σχόλιο κριτικής άποψης για μια ταινία από κάποιον που την είδε.
Τα σχόλια κριτικής άποψης για μια ταινία από ανθρώπους που δεν την είδαν, δεν είναι σχόλια κριτικής άποψης.
Στην κριτική κινηματογράφου κρίνονται οι ταινίες, όχι οι άνθρωποι που τις φτιάχνουν. Κρίνεται η σκηνοθεσία όχι ο χαρακτήρας του σκηνοθέτη, κρίνεται η υποκριτική, όχι ο χαρακτήρας του ηθοποιού.
Πάμε παρακάτω.
Τα πυρά στον Σμαραγδή και ο θρίαμβος στο box office
Ως και ορκωτούς λογιστές διάβασα ότι θέλουν να του στείλουν κάποιοι για οικονομικό έλεγχο! Που βρήκε δηλαδή τα λεφτά για να κάνει την ταινία του;
Ξαφνικά ο Γιάννης Σμαραγδής, από ένα πολύ μεγάλο μέρος του κόσμου, βρέθηκε στην θέση του απολογούμενου επειδή η ταινία του σημείωσε… επιτυχία.
Ο Αντώνης Μυριαγκός (κέντρο) στον ρόλο του Καποδίστρια.
Και μιλάμε για μεγάλη επιτυχία. Η εταιρία διανομής της ταινίας,Tanweer, αναφέρει επισήμως τα εξής:
– Εκτός από το αυτονόητο, ότι ο «Καποδίστριας», που άνοιξε στις αίθουσες την ημέρα των Χριστουγέννων του 2025 είναι η νούμερο 1 ταινία σε εισιτήρια με ημερομηνία κυκλοφορίας εντός 2025, έχει πετύχει το δεύτερο καλύτερο άνοιγμα ελληνικής ταινίας όλων των εποχών.
– Ο «Καποδίστριας» βρίσκεται στην δεκάδα των πιο επιτυχημένων ελληνικών ταινιών όλων των εποχών όπως και στο 20 πιο επιτυχημένων ταινιών ανεξαρτήτως προέλευσης όλων των εποχών.
– Ο «Καποδίστριας» είναι η πρώτη ταινία που βρίσκεται στην κορυφή του ελληνικού box οffice για 4 συνεχόμενες εβδομάδες
Αυτά είναι τα στοιχεία.
Nα προσθέσω εδώ ότι παρότι ως εταιρεία δεν το συνηθίζει, η Tanweer ύστερα από επιμονή μου, έκανε μια πρόβλεψη των εισιτηρίων που η ταινία θα έχει κάνει όταν θα έχει κλείσει τον κύκλο της στις αίθουσες: 740- 780 χιλιάδες.
Και να σημειωθεί εδώ ότι υπάρχουν και ειδικές προβολές με εισιτήρια, τα έσοδα των οποίων δεν καταλήγουν στην τσέπη ούτε της Tanweer, ούτε του Γιάννη Σμαραγδή. Όπως για παράδειγμα εκείνη των προβολών για την Αλληλεγγύη που προγραμμάτισαν για την Κυριακή 25 Ιανουαρίου ο Σμαραγδής, η Tanweer και η AVE ως «ένδειξη ευγνωμοσύνης για την θερμή ανταπόκριση του ελληνικού κοινού στην ταινία.» Όλα τα έσοδα αυτών των προβολών θα διατεθούν στο πρότυπο Κέντρο Γεροντολογίας «Αγιος Πορφύριος» στο Δήλεσι.
Μπορώ λοιπόν να αντιληφθώ ότι κάποιοι άνθρωποι της εγχώριας κινηματογραφίας δεν έχουν την δύναμη του Γιάννη Σμαραγδή ώστε να βρουν τους οικονομικούς πόρους για τις ταινίες τους, οπότε με την στάση τους όχι μόνο δείχνουν δυσαρεστημένοι από την επιτυχία της ταινίας «Καποδίστριας» αλλά και εξοργισμένοι από την ίδια της την ύπαρξη.
Λογικό είναι.
Στα ύψη το ενδιαφέρον για τον πολιτικό και άνθρωπο Καποδίστρια
Από την άλλη μεριά βέβαια, από ένα μεγάλο μέρος της πλειοψηφίας του κοινού της ταινίας, ο Γιάννης Σμαραγδής έχει δεχθεί μόνο διθυράμβους, έχει ακούσει και διαβάσει αμέτρητα συγχαρητήρια.
Μιλάμε λοιπόν για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους σε δύο «αντίπαλες» όχθες, δύο μέτωπα.
Αλλά τελικά τι σημαίνει αυτό πέρα από την αιώνια ανάγκη του Ελληνα για εμφύλια διαμάχη;
Σημαίνει ότι όλη η Ελλάδα μιλάει για μια ταινία και αυτή η ταινία είναι ο «Καποδίστριας».
Σημαίνει επίσης ότι με αφορμή αυτή την ταινία, πολλοί Έλληνες, άρχισαν να δείχνουν ενδιαφέρον και να διαβάζουν για τον Ιωάννη Καποδίστρια. Είχα προβλέψει στην κριτική μου ότι ο «Καποδίστριας» θα οδηγήσει πολύ κόσμο στο βιβλίο. Και πράγματι χιλιάδες άνθρωποι έχουν αρχίσει να αναζητούν πληροφορίες για τον πολιτικό και άνθρωπο Ιωάννη Καποδίστρια. Οι πωλήσεις των βιβλίων που αφορούν τον Ιωάννη Καποδίστρια, έχουν οδηγηθεί στα ύψη, όπως μαρτυρά το σχετικό ρεπορτάζ.
«Καποδίστριας» του Γιάννη Σμαραγδή.
Για να επιστρέψουμε όμως στον κινηματογράφο ας δούμε και τούτο: σε μια εποχή που κάθε λίγο και λιγάκι οι πάντες αναφέρονται στην κρίση του κινηματογράφου της αίθουσας, σε μια εποχή που όλοι μιλάμε για θεατές που έχουν συνηθίσει την (κινηματογραφική) ψυχαγωγία του καναπέ στο σπίτι, σε μια εποχή που το streaming και οι ψηφιακές πλατφόρμες απειλούν τα παραδοσιακά σινεμά, μια κινηματογραφική ταινία και μάλιστα ελληνική, κατάφερε να προκαλέσει τεράστιο θόρυβο στις αίθουσες και να σπάσει ταμεία. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν καταφέρει να δουν ακόμη τον «Καποδίστρια» επειδή οι παραστάσεις είναι sold out.
Επομένως, εδώ, λες «ευχαριστώ» στον άνθρωπο που το κατάφερε, δεν τον «διαολίζεις».
Δεν μπορώ επίσης να μη θέσω ένα παράδειγμα που έζησα προσωπικά. Ο Ανέστης, ο Αλβανός ιδιοκτήτης ενός καφέ της γειτονιάς μου, μού είπε ότι πήγε να δει την ταινία με την Βουλγάρα φίλη του. Είχαν μια ιδέα για την προσωπικότητα και ιστορική σημασία του Ιωάννη Καποδίστρια αλλά δεν ήξεραν κάτι περισσότερο για το πρόσωπο.
Εδώ δεν λες τίποτα. Τέλος.
Εμπορικό και «εναλλακτικό» ελληνικό σινεμά
Μέσα στην ίδια ακριβώς περίοδο διανομής του «Καποδίστρια» παίχτηκαν δύο ακόμα ελληνικές ταινίες που πήγαν πολύ καλά στα ταμεία (και συνεχίζουν να πηγαίνουν): η «Σπασμένη φλέβα» του Γιάννη Οικονομίδη και τα «Κάλαντα των Χριστουγέννων» του Χρήστου Κανάκη.
Βέβαια αυτές οι δύο ταινίες δεν προκάλεσαν τον ίδιο θόρυβο με τον «Καποδίστρια», ούτε οδήγησαν το κοινό τους στον ίδιο διχασμό. Αυτό το προκάλεσε ο «Καποδίστριας» και οφείλεται φυσικά στο ίδιο το πρόσωπο του Ιωάννη Καποδίστρια, το οποίο ανέκαθεν δίχαζε, συνεχίζει να διχάζει και πολύ πιθανόν θα εξακολουθήσει να διχάζει στην Ελλάδα.
Πόσες ελληνικές ταινίες έχουν καταφέρει κάτι τέτοιο μέσα στον αιώνα που διανύουμε; Δεν είναι λίγες, αν και ο θόρυβος που οι περισσότερες προκάλεσαν ήταν μικρότερης κλίμακας – τουλάχιστον σε ότι αφορά το περιεχόμενό τους.
Να τις θυμηθούμε. Κατ’ αρχάς υπάρχουν οι προηγούμενες του ιδίου του Σμαραγδή (μέσα στον 21ο αιώνα), δηλαδή ο «Ελ Γκρέκο», ο «Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι» και ο «Καζαντζάκης».
Υστερα υπάρχει η «Φόνισσα» της Εύας Νάθενα από το μυθιστόρημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη όπως και το «Υπάρχω» του Γιώργου Τσεμπερόπουλου για τον Στέλιο Καζαντζίδη. Υπάρχει η «Ευτυχία» του Αγγελου Φραντζή για την Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου αλλά και η «Σμύρνη μου αγαπημένη» του Γρηγόρη Καραντινάκη.
Θα βρούμε επίσης το «Τελευταίο σημείωμα», την «Μικρά Αγγλία», την «Ψυχή βαθιά» και τις «Νύφες» του Παντελή Βούλγαρη, όπως και την «Πολίτικη κουζίνα» του Τάσου Μπουλμέτη αν επιστρέψουμε στα πρώτα χρόνια του μιλένιουμ.
Εγώ λοιπόν τι «διαβάζω» μέσα από όλα αυτά; Να σας πω αμέσως τις διαβάζω. Αν θέλουμε να μιλάμε για επιτυχημένο ελληνικό σινεμά, αυτό είναι το σινεμά που έχουμε, σε αυτό το σινεμά μπορούμε να επενδύουμε και αυτό το σινεμά οφείλουμε να βελτιώνουμε.
Το σινεμά του «Καποδίστρια», του «Υπάρχω» και της «Φόνισσας»
Γιατί ποτέ των ποτών στον αιώνα τον άπαντα, ο θόρυβος της επιτυχίας που έχουν κάνει αυτές οι ταινίες, δεν πρόκειται να προκαλέσουν, όσο καλές και αν είναι, ταινίες όπως το «Animal», τα «Μαγνητικά πεδία», το «Digger», το «Αγαπούσε τα λουλούδια περισσότερο», το «Κιούκα το τέλος του καλοκαιριού», οι «Μαλδίβες» και η «Ριβιέρα». Ταινίες που είμαι σίγουρος ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων που είδαν τον «Καποδίστρια» δεν γνωρίζει καν την ύπαρξή τους.
Και για να μην παρεξηγηθώ. Ολες αυτές οι «εναλλακτικές» ταινίες, εκ των οποίων κάποιες είναι πραγματικά καλές, ασφαλώς και πρέπει να υπάρχουν. Αλλά οφείλουν να γνωρίζουν και την θέση τους στον «χάρτη» της ελληνικής κινηματογραφίας.
Γιατί είναι αυτό ακριβώς, «εναλλακτικές». Είτε το θέλουν είτε όχι, βρίσκονται στις παρυφές και όχι στο κέντρο του κινηματογραφικού συστήματος – ενός συστήματος που τα τελευταία χρόνια δείχνει να θέλει να πάρει στα σοβαρά τον εαυτό του.
Αν θέλουμε να μιλάμε για το χτίσιμο μιας υγιούς κινηματογραφίας (και κακά τα ψέματα αυτή η κινηματογραφία στηρίζεται μόνο στην επικοινωνία με το κοινό) τότε καλώς ή κακώς, ταινίες όπως ο «Καποδίστριας», η «Φόνισσα», το «Υπάρχω», η «Ευτυχία», τα «Κάλαντα των Χρστουγέννων» και η «Σπασμένη φλέβα» οφείλουν να είναι ο κορμός του συστήματος, και όχι τα παρακλάδια του. / ΤΟ ΒΗΜΑ / Γιάννης Ζουμπουλάκης
ΒΙΝΤΕΟ
